Scientific research results commercialization as an opportunity for the physiotherapy development

Piotr Pietras1,2, Marek Łyp2, Katarzyna Nowicka3, Marcin Soliwoda4,5, Mateusz Kruszyński6, Daniel Malczewski7

1 KLINIKA KARDIOLOGII ODDZIAŁU FIZJOTERAPII, II WYDZIAŁ LEKARSKI, WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY, WARSZAWA, POLSKA

2 WYŻSZA SZKOŁA REHABILITACJI W WARSZAWIE, WARSZAWA, POLSKA

3 ZAKŁAD REHABILITACJI, SZPITAL BIELAŃSKI, WARSZAWA

4 ODDZIAŁ INTENSYWNEJ TERAPII I ANESTEZJOLOGII, SZPITAL BIELAŃSKI, WARSZAWA, POLSKA

5 STUDENCKIE KOŁO NAUKOWE FIZJOTERAPII WYŻSZEJ SZKOŁY REHABILITACJI W WARSZAWIE, WARSZAWA, POLSKA

6 TITANIS SP. Z O. O., WARSZAWA, POLSKA

7 KLINIKA NEUROLOGII, II WYDZIAŁ LEKARSKI, WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY, WARSZAWA, POLSKA

Streszczenie

Fizjoterapia znajduje się w okresie bardzo intensywnego rozwoju. Badania prowadzone na całym świecie skutkują wprowadzaniem nowych form terapii. Uczelnie wyższe od kilku lat starają się wspierać naukowców w próbie komercjalizacji uzyskanych wyników badań, chociaż proces ten jest złożony. Praktyka na świecie pokazuje, iż współpraca nauki ze światem biznesu jest możliwa i skutkuje wprowadzaniem nowoczesnych rozwiązań, które znajdują rzeczywiste zastosowania. Ważne jest jednak, aby naukowcy oraz osoby planujące karierę naukową znali zasady i ograniczenia powyższego procesu.

Abstract

Physiotherapy is under the very intensive development. The research carried out around the world result in implementing new forms of therapy. For several years higher education institutions are trying to support scientists in an attempt to commercialize the results of research, although the process is complex. The practice in the world shows that the cooperation of science and business is possible and results in the implementation of modern solutions as real applications. It is important to scientists and people planning a career in science knew the rules and limitations of the above process.

Wiad Lek 2017, 70, 5, 988-991

KOMERCJALIZACJA WYNIKÓW BADAŃ
Z PUNKTU WIDZENIA NAUKOWCÓW

Fizjoterapia przeżywa okres intensywnego rozwoju. Badania prowadzone w różnych dziedzinach medycyny, np. kardiologii czy medycynie sportu, wywierają wpływ na standardy postępowania w rehabilitacji. Uczestnictwo fizjoterapeutów w międzynarodowych kongresach oraz publikacje prac w uznanych czasopismach naukowych pozwalają na skuteczną wymianę wiedzy i otwierają dyskusję w obszarach, w których nie ma jeszcze ustalonych procedur działania. Nauczanie studentów fizjoterapii pozwala nie tylko na kształtowanie modelu ich pracy z pacjentem, obserwowanie prowadzonej przez nich terapii, ale także wymianę pomysłów, które w przypadku wdrożenia mogłyby wnieść nowe, skuteczne rozwiązania. Nauka opiera się na zadawaniu pytań oraz poszukiwaniu najbardziej wartościowych odpowiedzi. Proces ten odbywa się poprzez przegląd artykułów naukowych poruszających opisywane zagadnienie. W przypadku braku odpowiedzi lub sprzecznych wyników badań realizowane są własne projekty badawcze, które pozwalają ustalić fakty.
W krajach wysoko rozwiniętych naukowcy od lat oprócz pracy w powyższym schemacie starają się skomercjalizować wyniki swoich badań. Komercjalizacja jest procesem polegającym na ochronie własności intelektualnej, opcjonalnie pozyskaniu partnera biznesowego oraz próbie wprowadzenia produktu lub usługi będących efektem prac naukowca na rynek. Istnieje wiele opracowań poruszających temat komercjalizacji wyników badań oraz innowacji [1−5].

WYKORZYSTANIE WIARYGODNYCH DANYCH
NAUKOWYCH W PROCESIE TWORZENIA INNOWACJI

Należy tutaj wspomnieć, że współczesna medycyna posługuje się narzędziem, które umożliwia weryfikację sposobu leczenia pacjentów. Medycyna Oparta na Faktach (EBM) ogranicza możliwość zastosowania nieskutecznej lub w skrajnych przypadkach szkodliwej „terapii”. Rehabilitacja i fizjoterapia, jako działy medycyny klinicznej o szerokim zastosowaniu, również powinny wykorzystywać dowody naukowe określające najskuteczniejsze formy terapeutyczne [6]. Na szczególną uwagę zasługują przeglądy systematyczne Evidence Based Medicine, które pod względem wiarygodności znajdują się na szczycie piramidy EBM [7,8].

Niestety często wskazania do zastosowania określonej formy fizjoterapii, a szczególnie fizykoterapii, są enigmatyczne i nie mają potwierdzenia w badaniach naukowych. Szczególne zainteresowanie naukowców powinno obejmować dział fizykoterapii, którego zabiegi są powszechnie stosowane w praktyce klinicznej, ale wciąż wprowadzane są nowe formy oddziaływania, które według wielu badaczy wymagają kontroli skuteczności [9, 10]. Zastosowanie fizykoterapii na szeroką skalę wymaga dokładnych, opartych na dużych grupach pacjentów i wieloośrodkowych badań oraz współpracy specjalistów z różnych dziedzin nauki w celu wspólnego określenia, czy i w jakim zakresie nowe zabiegi fizykalne wpływają na organizm. Wydaje się, że najskuteczniejszą formą realizacji tych postulatów jest współpraca naukowców z dziedzin medycyny klinicznej, nauk podstawowych, a z drugiej strony biznesu związanego z produkcją urządzeń do fizykoterapii.

MOŻLIWOŚCI FINANSOWANIA PROJEKTÓW ORAZ POZYSKANIA WIEDZY Z OBSZARU KOMERCJALIZACJI WYNIKÓW BADAŃ NAUKOWYCH

Z racji wejścia w nowy, nieznany naukowcowi obszar kluczową rolę odgrywają partnerzy, instytucje i firmy, z którymi będzie współpracować. Istotne znaczenie ma opinia na temat danej jednostki lub partnera, którą możemy uzyskać od osób posiadających doświadczenie w branży. Od samego początku bardzo ważne jest zabezpieczenie prawne zasad współpracy oraz wybór formy finansowania pozwalającej wprowadzić produkt na rynek, ale jednocześnie umożliwiającej późniejsze optymalne i elastyczne zarządzanie firmą. Obecnie Unia Europejska oraz krajowe instytucje promujące rozwój nauki oferują bardzo szeroki wachlarz programów wsparcia oraz grantów umożliwiających przeprowadzenie powyższego procesu. Na szczególną uwagę zasługują programy Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej oraz Horyzont 2020 [11−13].

Komercjalizacja wyników badań wpływa również na ocenę działalności naukowej i będzie miała znaczenie przy ocenie dorobku naukowca. W przypadku powodzenia projektu oprócz korzyści finansowych badacz zwiększa swój dorobek naukowy poprzez sprzedaż licencji lub uzyskane patenty.

Jak skutecznie przeprowadzić komercjalizację wyników uzyskanych badań? Zagadnienie to jest złożone. Na początku warto wziąć udział w szkoleniach z zakresu komercjalizacji wyników badań naukowych. Kursy takie prowadzą Centra Transferu Technologii, uczelnie wyższe, struktury państwowe zajmujące się udzielaniem grantów oraz instytucje prywatne, np. fundusze inwestycyjne. Na specjalną uwagę zasługują tutaj m.in. szkolenia prowadzone przez Krajowy Punkt Kontaktowy programów badawczych Unii Europejskiej. KPK umożliwia również wsparcie wyjazdów na konferencje UE poświęcone programowi Horyzont 2020.

Kolejną możliwością jest skorzystanie z Centrów Transferu Technologii działających na uczelniach wyższych. Jednostki te pomagają naukowcom w procesie komercjalizacji wyników badań. Opinie na temat skuteczności niektórych z nich są jednak dość podzielone. W ośrodkach takich powinni pracować ludzie posiadający nie tylko wiedzę teoretyczną, ale także praktyczne doświadczenie w procesie komercjalizacji wyników badań.

Interesującym sposobem na rozpoczęcie komercjalizacji wyników swoich badań jest udział w tzw. akceleratorze. Jest to struktura stworzona najczęściej przez duże koncerny, czasami wspólnie z administracją danego miasta (np. Warszawski Akcelerator Technologiczny stworzony wspólnie z miastem Warszawa). Udział w programie podobnym do akceleratora jest cenny, gdyż na samym początku naukowcy stykają się z przedstawicielami dużego i najczęściej „odpowiedzialnego” biznesu. W zależności od etapu, na którym znajduje się naukowiec ze swoim projektem (od idei aż do rozwijającej się już firmy) otrzymuje on potrzebne w danym momencie wsparcie. Najcenniejsze są kontakty pozyskane w czasie udziału w programie. Praktyka jest taka, iż nawet pomimo dużej liczby obowiązków poznani partnerzy po zakończeniu programu akceleracji służą pomocą i wsparciem.

Istotną rolę odgrywają również kwestie finansowania projektu. Komercjalizacja zakłada dostosowanie produktu lub usługi do potrzeb rynku. Na równi z możliwością pozyskania funduszy na rozwój i prototypowanie projektu (wprowadzanie zmian na podstawie opinii użytkowników) ważna jest wiedza partnerów biznesowych oraz sieć kontaktów jakie wnoszą do współpracy [14].

NOWE KIERUNKI ROZWOJU NAUKI

Dzięki pracy ze studentami fizjoterapii i prowadzeniu Studenckich Kół Naukowych obserwujemy, jak wartościowe pomysły i przemyślenia posiada część z nich. Przekazanie podstawowych informacji oraz zainteresowanie tematyką komercjalizacji może zwiększyć zainteresowanie rozwojem naukowym oraz ułatwić rozpoczęcie projektów badań, których finałem rzeczywiście może być wdrożenie na rynek. Obserwujemy, iż część z aktywnych naukowo studentów ma pomysły na projekty, które po przeprowadzeniu odpowiednich badań i wsparciu ze strony opisanych powyżej struktur mogłyby być skomercjalizowane. Bardzo wartościowa wydaje się forma studiów doktoranckich, która umożliwiłaby próbę wprowadzenia uzyskanych wyników badań na rynek. Podsumowując, komercjalizacja badań naukowych powinna być wprowadzana na uczelnie świadomie, tak aby władze i naukowcy znali jej zasady oraz potencjalne ograniczenia [15−17]. Praktyka pokazuje również, że kontakt poszczególnych rodzajów nauki np. uczelni medycznych z uczelniami zajmującymi się naukami podstawowymi i technicznymi pozwala na stworzenie nowych wartościowych projektów [18−21].

Czasami naukowiec danej dziedziny poszukuje określonego rozwiązania (np. problemu medycznego), a badacz, który pracuje w tym samym mieście w innej jednostce naukowej ma wiedzę lub sprzęt umożliwiający efektywne rozwiązanie danego zagadnienia. Biorąc udział w szkoleniach z obszaru komercjalizacji wyników badań, mieliśmy okazję obserwować kilka razy powyższe zjawisko. Dlatego też wskazane jest organizowanie interdyscyplinarnych spotkań lub szkoleń (takie jak te z komercjalizacji wyników badań naukowych), które umożliwią efektywną wymianę informacji na każdym poziomie rozwoju kariery zawodowej (doktorant / doktor / profesor). Uczelnie wyższe powinny dołożyć starań, aby edukować studentów o możliwościach łączenia ścieżki naukowej z komercjalizacją wyników badań naukowych poprzez informowanie o możliwości takich działań, potencjalnych korzyściach oraz dostępnych programach wsparcia. Obserwacje prowadzone w ramach badań dotyczących szeroko pojętej tematyki komercjalizacji nauki wskazują, że istotne jest skupienie się na grupie studentów oraz młodych naukowców, gdyż oni znajdują się na początku kariery naukowej i są zainteresowani podejmowaniem dodatkowych wyzwań, o ile uznają je za warte zainwestowania swojego czasu i pracy.

KOMERCJALIZACJA WYNIKÓW BADAŃ
Z PUNKTU WIDZENIA PRZEDSIĘBIORCÓW

Komercjalizacja, niezależnie od jej przedmiotu, zazwyczaj jest procesem złożonym i długotrwałym. W pewnym sensie jest też procesem silnie interdyscyplinarnym. Oprócz przedmiotowej dyscypliny (np. fizjoterapii) muszą zostać objęte obszary, takie jak: analiza prawna rozwiązania (np. określenie potrzeb na certyfikację medyczną), kosztorys realizacji wdrożenia, strategia na wprowadzenie rozwiązania na rynek, analiza ryzyka, plan marketingowo-sprzedażowy, zorganizowanie środków finansowych na wdrożenie, zebranie odpowiedniej kadry, zarządzanie procesem wdrożenia i rozwoju projektu etc. Oczywiście możliwy jest scenariusz, w którym naukowiec przychodzi do przedsiębiorcy z bardzo dobrym pomysłem będącym na tyle inspirującym i atrakcyjnym finansowo, że przedsiębiorca zorganizuje wszystkie niezbędne zasoby na przeprowadzenie procesu komercjalizacji od początku do końca. Takiego scenariusza życzymy każdemu pomysłodawcy. Niemniej wdrożenie pomysłu może często wymagać od pomysłodawcy pełnego zaangażowania przez wiele miesięcy, a nawet lat, na bardzo wielu różnych płaszczyznach. W związku z tym warto odpowiedzieć sobie na kilka ważnych pytań:

1. Jakie są moje priorytety? Czy liczę przede wszystkim na korzyści finansowe płynące z komercjalizacji? Czy chcę mieć pełną kontrolę nad sposobem komercjalizacji mojego pomysłu? Czy może zależy mi głównie na samym fakcie wdrożenia mojego pomysłu na rynek? Od tych priorytetów zależy, czego mogę oczekiwać od potencjalnych partnerów i co może być oczekiwane ode mnie.

2. Co jest istotą mojego pomysłu na komercjalizację? Czy mam rozwiązanie, które wystarczy opatentować i licencjonować? Czy może mam unikalne wyniki własnych badań, które nie podlegają ochronie patentowej, ale które tylko dzięki mojej wiedzy i wizji dadzą się skutecznie skomercjalizować? Czy mam autorytet w branży lub sieć kontaktów, umożliwiających szybkie zdobycie dużej liczby klientów? Czy mam po prostu pomysł na wdrożenie, chęć działania i kompetencje wystarczające do poprowadzenia przyszłych badań oraz prac wdrożeniowych? Od tego z kolei zależy, jak zostanie oceniona przez przedsiębiorcę wartość rynkowa pomysłu oraz wartość wkładu samego pomysłodawcy.

3. Jakie mam możliwości i kompetencje, jakie planuję zdobyć, a do jakich potrzebuję partnerów? Czy jestem dobrym naukowcem, którego zakres obowiązków będzie ograniczał się do analizy literatury, projektowania i wykonywania badań oraz promowania rozwiązania na konferencjach i wydarzeniach branżowych? Czy może jestem zdolny do kierowania pracami całego działu produkcji? Czy potrafię opracować skuteczną strategię marketingowo-sprzedażową? Czy potrafię opracować wysokiej jakości biznesplan, który przekona inwestora do przeznaczenia dużych środków na mnie i mój pomysł? Czy jestem skłonny ponieść ryzyko finansowe lub prawne związane np. z potencjalnymi wypadkami pacjentów, korzystających z wdrożonego rozwiązania? Czy mam kompetencje i predyspozycje, żeby wziąć na swoje barki zarządzanie całą, nowopowstałą firmą?

Odpowiedź na wyżej wymienione trzy grupy pytań, pozwoli na określenie realistycznych celów i oczekiwań od potencjalnych partnerów, a także ułatwi wybór kierunku działań. Przykładowo, mając jedynie pomysł i chęci, a nie mając doświadczenia w całej sferze biznesowej, trudno oczekiwać, że uda się przekonać przedsiębiorcę do opracowania biznesplanu, zainwestowania kilkudziesięciu lub nawet kilkuset tysięcy złotych i oddania pomysłodawcy 50% zysków ze sprzedaży. W takim przypadku − właśnie w zależności od osobistych priorytetów − warto zrewidować swoje oczekiwania finansowe lub obrać dłuższą drogę, np. przez wspomniane wcześniej akceleratory. Zupełnie na innej pozycji będzie pomysłodawca mający prototyp docelowego rozwiązania, przeprowadzoną rzetelną analizę rynku i konkurencji, posiadający doświadczenie w zarządzaniu projektami, gotowy do poświęcenia kawałka swojego życia na rozwój naukowego start-up’u.

Niezależnie od pozycji w jakiej jest pomysłodawca, punkt widzenia przedsiębiorcy zazwyczaj będzie podobny. Paliwem do rozwoju każdego przedsiębiorstwa, także pod kontem prac badawczo-rozwojowych, jest zysk. Bez tego trudno jest zatrudniać nową, wykwalifikowaną kadrę, wypromować i efektywnie sprzedawać nawet najlepszy produkt czy też prowadzić prace rozwojowe nad nowym rozwiązaniem. Warto o tym pamiętać przygotowując się do prezentacji swojego pomysłu, w szczególności zachowując odpowiednie proporcje pomiędzy czasem przeznaczonym na opisywanie samego rozwiązania, a czasem przeznaczonym na omawianie jego potencjału rynkowego. Doświadczenie pokazuje, że zdecydowanie za dużo uwagi poświęcane jest pierwszemu z opisanych aspektów, kosztem drugiego, kluczowego z perspektywy oceny zasadności komercjalizacji.

PIŚMIENNICTWO

1. Tidd J, Bessant J. Zarządzanie innowacjami. Integracja zmian technologicznych rynkowych i organizacyjnych. Warszawa: Oficyna Wolters Kluwer Bussines, 2011.

2. Jasiński H. Zarządzanie wynikami badań naukowych, poradnik dla innowatorów. Radom: ITE, 2011.

3. Orłowski W. Komercjalizacja wyników badań naukowych w Polsce. Bariery i możliwości ich przełamania. Warszawa: PWC, 2013.

4. Fletcher A, Bourne P. Ten Simple Rules to Commercialize Scientific Research. PLOS Computational Biology. 2012;8.

5. Critchley C, Nicol D. Understanding the impact of commercialization on public support for scientific research: is it about the funding source or the organization conducting the research. Public Underst Sci. 2011;20(3):347-366.

6. Scurlock-Evans L, Upton P, Upton D. Evidence-based practice in physiotherapy: a systematic review of barriers, enablers and interventions. Physiotherapy. 2014;100(3):208-219.

7 Ebadi S, Henschke N, Nakhostin Ansari N, Fallah E, van Tulder MW. Therapeutic ultrasound for chronic low-back pain. Cochrane Database Syst Rev. 2014;3: CD009169.

8. Huang Z, Chen J, Ma J, Shen B, Pei F, Kraus VB. Effectiveness of low-level laser therapy in patients with knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. Osteoarthritis Cartilage. 2015;23(9):1437-1444.

9. Dymarek R., Ptaszkowski K, Słupska L et al. Fizykoterapia skojarzona w wybranych schorzeniach narządu ruchu – przykładowe zastosowania kliniczne oraz rezultaty badań naukowych. Acta Balneol. 2014;2(136): 94-99.

10. Kuliński W. Physical medicine in the prevention of osteoporosis in the 21st century. Acta Balneol. 2014;4(138):169-172.

11. http://www.ncbir.pl

12. http://www.fnp.org.pl

13. http://www.kpk.gov.pl

14. Skrzypek J. Finansowanie projektów innowacyjnych. Poradnik dla przedsiębiorców i przedstawicieli środowiska akademickiego. Kraków, 2007.

15. Informacja o wynikach kontroli. Komercjalizacja wyników badań naukowych. Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego, Najwyższa Izba Kontroli. Dostęp12.04 https://www.nik.gov.pl/kontrole/P/15/027/KNO/

16. Caulfield T, Ogbogu U. The commercialization of university-based research: Balancing risk and benefits. BMC Medical Ethics 2015;16:70.

17. Zucker D. Ethics and technology transfer: patients, patents, and public trust. J Investig Med. 2011;59(5):762-767.

18. Zabost E, Liwińska W, Karbarz M, Kurek E, Łyp M, Donten M, Stojek Z. Electrochemical examination of ability of dsDNA/PAM composites for storing and releasing of doxorubicin. Bioelectrochemistry. 2016;109:1-8.

19. Liwińska W, Symonowicz M, Stanisławska I, Łyp M, Stojek Z, Zabost E. Environmentally sensitive nanohydrogels decorated with three-strand oligonucleotide helix for controlled loading and prolonged release of intercalators. RSC Advances. 2016;93:91045-91059.

20. Matsumoto Y, Nishida Y, Motomura Y et al. A concept of needs-oriented design and evaluation of assistive robots based on ICF. Rehabilitation Robotics (ICORR), 2011 IEEE International Conference, 29 June-1 July 2011.

21. Chau T, Moghimi S, PopovicM. Knowledge Translation in Rehabilitation Engineering Research and Development: A Knowledge Ecosystem Framework. Arch Phys Med Rehabil. 2013;94(1 Suppl):S9-19.

Adres do korespondencji:

Piotr Pietras

Klinika Kardiologii Oddziału Fizjoterapii, II Wydział Lekarski,

Warszawski Uniwersytet Medyczny, Szpital Bielański

ul. Cegłowska 80, 01-809 Warszawa

Nadesłano: 15.09.2017

Zaakceptowano: 5.11.2017