W Polsce w ostatnich sezonach epidemicznych liczba zachorowań i podejrzeń zachorowań na grypę przekracza kilka milionów. W obecnym sezonie grypowym zachorowało już prawie 4,4 mln osób1.Szczególnie groźne dla zdrowia są powikłania pogrypowe, a jednym z najpoważniejszych jest zapalenie mięśnia sercowego. U osób leczących się z powodu chorób układu krążenia oraz osóbstarszych w sezonie grypowym istnieje znacząco większe ryzyko wystąpienia zawału serca. Dlategoteż, eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy zadedykowali rok 2018 walce z kardiologicznymi powikłaniami grypy.

Podczas dorocznego spotkania Flu Meeting eksperci dokonali częściowego podsumowaniaepidemicznego sezonu 2017/18 i po raz kolejny wskazali na potrzebę nieustającej edukacji zarówno lekarzy, jak i pacjentów. Według danych NIZP-PZH do tej pory na grypę i choroby grypopodobne zachorowało aż 4 355 558 osób, co oznacza 15% więcej przypadków niż w analogicznym okresie poprzedniego sezonu2. O ciężkim przebiegu grypy w tym sezonie świadczy fakt, iż hospitalizacjiwymagało 12% więcej osób (15 363 hospitalizacji)2. Odnotowano również więcej, bo aż 37przypadków zgonów2. Eksperci podkreślają, że szczepieniom, które są najskuteczniejszym sposobem zabezpieczenia się przed grypą (ich skuteczność wynosi 60-90%), powinny się poddawać głównieosoby z grup ryzyka, tzn. dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży, diabetycy oraz osoby borykające sięz chorobami układu sercowo-naczyniowego i oddechowego.

Jak wynika z raportu „Szczepienia przeciwko grypie w państwach europejskich” kraje o najwyższym odsetku osób zaszczepionych w populacji ogólnej znajdują się w Europie Zachodniej. Wyszczepialnośćprzeciw grypie była najwyższa w Wielkiej Brytanii (62%) oraz w Holandii (53%), a najniższa w Bułgarii (poniżej 1%), Łotwie (1%) i w Estonii (3%)2. W ostatnim sezonie w Polsce odnotowano 10% wzrost liczby zaszczepionych przeciw grypie osób, ale wyszczepialność jest ciągle bardzo niska, bo wynosi zaledwie 3,7%. Udało się zatrzymać silny trend spadkowy poziomu wyszczepialności, mimo to Polskanadal plasuje się na jednym z ostatnich miejsc.

„Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) co roku na świecie na grypę choruje od 330 milionów do 1,6 miliarda ludzi, z których od 500 tysięcy do 1 miliona umiera. Przypadki grypy rejestruje sięw każdej grupie wiekowej. Największa zapadalność dotyka zwykle dzieci i nastolatków, podczas gdy najwięcej zgonów występuje w grupie ludzi starszych” – mówi Michał Seweryn, twórca raportu „Szczepienia przeciwko grypie w państwach europejskich” i prezes zarządu EconMed Europe.

 

Sercowy problem – grypa

Niemal wszystkie państwa w Europie oferują bezpłatne szczepienia przeciw grypie dla osób starszych,cierpiących na choroby przewlekłe lub dla kobiet w ciąży. Rozmowy o refundacji szczepionekwPolsce ciągle trwają. Niepojące jest to, że żadne z państw europejskich nie osiągnęłorekomendowanego przez WHO poziomu wyszczepialności przeciw grypie w grupie wiekowej 65+.Najbliżej rekomendowanego poziomu pokrycia szczepień jest Wielka Brytania (blisko 71%)3. Wzdecydowanej większości krajów poziom wyszczepialności nie osiągnął 50%. Estonia, Łotwai Rumunia są krajami, w których odnotowane zostały najniższe poziomy wyszczepialności w populacji65+ (poniżej 10%), w Polsce wygląda to nieznacznie lepiej (12%).

Grypa może doprowadzić do ostrych zapaleń wieńcowych, przewlekłej niewydolności serca czy wirusowych zapaleń mięśnia sercowego i osierdzia, a każde z tych powikłań może zakończyć się zgonem pacjenta. Wykazano, że około 1/4 zawałów serca poprzedzona jest ostrą infekcją układu oddechowego, a jest to tylko jedno z możliwych powikłań kardiologicznych grypy. Badania naukowe wykazują zmniejszenie o około 30% ryzyka wystąpienia poważnych incydentów sercowo-naczyniowych wśród pacjentów z chorobą wieńcową, zaszczepionych przeciw grypie w porównaniuz grupą nieszczepioną4. Między innymi dlatego wiele europejskich, jak i amerykańskich towarzystwkardiologicznych jednoznacznie zaleca coroczne szczepienie u wszystkich pacjentów z przewlekłymi chorobami serca i układu krążenia, szczególnie u osób starszych. W obecnym sezonie epidemicznym zpowodu powikłań pogrypowych zmarło już 37 osób, w tym aż 24 po 65 roku życia5.Hospitalizowanych było już 811 osób z chorobami krążenia6.

Naukowcy z Aston Medical School w Birmingham i Cambridge University przeprowadzili badanie nadgłównymi przyczynami zawału serca czy udaru. Po przeanalizowaniu szeregu czynników doszli downiosku, że otyłość jest mniej szkodliwa dla układu krążenia niż popularne infekcje, takie jak grypa. Infekcje prowadzą do powstawania stanu zapalnego w naczyniach krwionośnych, co w konsekwencji przyczynia się do powstawania w tych naczyniach zakrzepów. Naukowcy nie mają wątpliwości, że pacjenci, którzy przeszli silną infekcję, powinni być traktowani tak samo, jak ludzie borykający sięz wysokim ciśnieniem tętniczym krwi, wysokim cholesterolem czy cukrzycą.

Najnowsze badania potwierdzają związek pomiędzy ostrym zawałem mięśnia sercowego a grypą.Określono 6-krotny wzrost ryzyka wystąpienia zawału serca u pacjentów z grypą potwierdzonąbadaniem laboratoryjnym6. Najistotniejszy wzrost ryzyka tego groźnego zdarzenia sercowego obserwowano w ciągu pierwszego tygodnia od zdiagnozowania grypy. Ryzyko rosło najwyraźnieju pacjentów starszych oraz u osób zakażonych wirusem grypy typu B6.

W opinii profesora Andrzeja Ciszewskiego, eksperta z Instytutu Kardiologii w Warszawie, przypadkipogrypowego zapalenia mięśnia sercowego są prawdopodobnie znacznie częstsze niż się jerozpoznaje. „Objawy mogą być bardzo niecharakterystyczne i zazwyczaj przypisujemy je osłabieniu po przebytej infekcji, zmęczeniu, przepracowaniu itd. Często też nie kojarzymy objawów kardiologicznychz przebytą przed kilkoma tygodniami infekcją. Jeżeli po infekcji grypowej, z gorączką powyżej 38 C,długo utrzymuje się osłabienie, przyspieszona czy nierówna praca serca i osoba czuje, że dochodzenie do siebie jest dłuższe niż po dotychczasowych infekcjach, to to wystarcza do podejrzenia i konieczności wykluczenia czy nie jest to pogrypowe zapalenie mięśnia sercowego” – podkreśla prof.nadzw. dr hab. n. med. Andrzej Ciszewski, Instytut Kardiologii w Warszawie.

Niezwykle istotne jest nie tylko właściwe diagnozowanie i rozpoznawanie objawów grypy, ale również podejmowanie działań profilaktycznych, które pomogą ustrzec przed wystąpieniem powikłań pogrypowych. Szansę na to dają szczepienia przeciw grypie. Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy podkreślają, że o szczepieniach należy zacząć myśleć już we wrześniu, ponieważokres jesienno-zimowy jest najlepszym momentem do zaszczepienia się przeciw grypie.

Zdrowe Pióro

Spotkanie Flu Meeting było również okazją do wręczenia nagród laureatom konkursu „Zdrowe Pióro”. Kolejna edycja została zorganizowana w celu uhonorowania dziennikarzy, którzy dzięki swojej pracy przyczyniają się do walki z wciąż rosnącą liczbą zachorowań na grypę oraz pomagają w lepszym zrozumieniu korzyści płynących z profilaktyki grypy. Nagrody te przyznawane są w 4 kategoriach: telewizja, radio, prasa i internet. Rada Naukowa Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy statuetki „Zdrowe Pióro” przyznała Aleksandrze Wierzbickiej z TVN24, Michałowi Dobrołowiczowiz RMF.FM oraz portalu twojezdrowie.rmf24.pl, Małgorzacie Nawrockiej–Wudarczyk z Twojego Stylu oraz Iwonie Kazimierskiej z Pulsu Medycyny.

1 Meldunki epidemiologiczne NIZP-PZH
2 Raport „Szczepienia przeciwko grypie w państwach europejskich”
3 Raport „Szczepienia przeciwko grypie w państwach europejskich”
4 Andrzej Ciszewski „Szczepienie przeciw grypie w prewencji wtórnej choroby wieńcowej. Aktualne zalecenia europejskiego i amerykańskich towarzystw kardiologicznych”
5 Meldunki epidemiologiczne NIZP-PZH
6 Jeffrey C. Kwong, M.D. i wsp. „Acute Myocardial Infarction after Laboratory-Confirmed Influenza Infection”

Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy jest inicjatywą społeczną niezależnych ekspertów medycznych. Celem Programu jest poprawa wyszczepialności przeciw grypie w Polsce, zwłaszcza wśród pacjentów z grup ryzyka oraz informowanie Polaków o zagrożeniach związanych z grypą i jej powikłaniami. Organizatorem Społecznej Kampanii Informacyjnej powstałej w ramach Programu jest Fundacja Nadzieja dla Zdrowia. Działania skierowane są do środowiska medycznego, opinii publicznej, samorządu oraz do pracodawców. Przedsięwzięcie spotkało się z aprobatą najważniejszych instytucji działających na rzecz poprawy zdrowia publicznego, wielu organizacji zrzeszających lekarzy, pracodawców, związki samorządów i towarzystwa medyczne. W działania Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy zaangażowali się również eksperci medyczni, liderzy opinii, ludzie nauki, kultury oraz biznesu. Więcej informacji na stronie www.opzg.pl