TESTICLES SELF EXAMINATION – KNOWLEDGE AND ABILITIES – SURVEY STUDY

Agnieszka Staciwa¹, Marta Sprawka¹, Hubert Stachowicz¹,Weronika Topyła¹, Anna Orzeł¹, Robert Ściślak¹,
Agnieszka Wójtowicz¹, Norbert Stachowicz², Agata Smoleń2

¹STUDENCKIE KOŁO NAUKOWE PRZY KATEDRZE I ZAKŁADZIE EPIDEMIOLOGII I METODOLOGII BADAŃ KLINICZNYCH; UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE, Lublin, Polska

²KATEDRA I ZAKŁAD EPIDEMIOLOGII I METODOLOGII BADAŃ KLINICZNYCH; UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE, Lublin, Polska

Streszczenie

Wstęp: Nowotwór jąder jest najczęściej występującym nowotworem w grupie mężczyzn pomiędzy 20. a 44. rokiem życia. W 90% przypadków pacjent jest w stanie wyczuć guzek, zmianę konsystencji czy wielkości jądra. Warto sobie uświadomić, że wczesne wykrycie zmian nowotworowych umożliwia prawie 100% wyleczenie. Dlatego właśnie wykonywanie badania jader jest tak ważne.

Cel pracy: Oszacowanie wiedzy i umiejętności badanych w kwestii samobadania jąder.

Materiały i metody: Badanie zostało przeprowadzone poprzez internetowy kwestionariusz, zawierający 13 pytań. W badaniu wzięły udział 204 osoby, w tym 53% kobiet i 47% mężczyzn. 93% badanych było związanych ze środowiskiem medycznym. Średnia wieku wynosiła 23,5 lat. Udział w badaniu był dobrowolny i anonimowy.

Wyniki: Tylko 41% respondentów regularnie bada swoje jądra. 53% respondentów nie jest pewna czy wykryli zmiany niepokojące. Poszukując pomocy w 86% przypadków mężczyźni zwróciliby się do lekarza ogólnego oraz w 37% w kierunku porady internetowej. Na pytanie czy badani czuliby się pewnie badając jądra pacjenta 78% odpowiedziało negatywnie. Co więcej 88% nigdy nie miało okazji badać jąder podczas toku studiów. Tylko 33% respondentów miało kiedykolwiek w życiu zbadane jądra podczas wizyty u lekarza. Zapytano również, czy badani mieli okazję zaobserwować kampanie edukacyjne na temat badania jąder i 80% badanych odpowiedziało negatywnie.

Wnioski: Świadomość potrzeby samobadania jąder jest na poziomie niedostatecznym. Chociaż wiedza na temat nowotworu jąder jest duża, badani nie dbają o wczesną diagnostykę w odpowiednim stopniu. Co bardziej niepokojące, większość badanych stanowiły osoby związane ze środowiskiem medycznym. Powinniśmy położyć większy nacisk, na efektywność szkolenia..

Abstract

Introduction: Testicle cancer is a common malignant cancer among young men (20 to 44 years). In 90% of cases we can feel nodule or change of consistency, which means during testicles self examination we can quickly discover cancer.

The aim: To estimate the level of knowledge about testicles self examination among men and also medical stuff and students.

Materials and methods: We gathered the data through the internet questionnaire, which contained of 13 questions. There were 204 respondents (53% women and 47% men). 93% were related with medicine. Average age was 23,5 years old. The participation in the study was voluntary and annonymous.

Results: Only 41% of our respondents perform self examination. When asked if They every had Their testicles checked by a doctor only 33% responded positively. Most of the respondents almost correctly point out symtpoms and risk factors of testicles cancer. Only 22% of medical related respondents feel confident while performing testicles examination with the patient and just 12% of them had a chance to do it during studies. We also asked our respondents if They have ever seen a social campaign about priopriate testicles self exmiantion and 80% of them respondet negatively.

Conclusions: The level of education about testicles examination is on low level. Men are usually aware of the risk, but They neglect it. In most cases doctors do not examine testicles and are not confident about it. We have to put more concern to that case..

Wiad Lek 2018, 71, 8, -1462

WSTĘP

Nowotwór jąder jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym w grupie mężczyzn pomiędzy 20. a 44. rokiem życia, w tym w grupie wiekowej pomiędzy 20. a 34. rokiem życia odnotowuje się najwyższy wskaźnik zgonów. W 90% przypadków pacjent jest w stanie wyczuć guzek lub zmianę konsystencji czy wielkości jądra [1, 2]. Dlatego właśnie wykonywanie badania jąder jest tak ważne, bo często pacjent nie odczuwa innych objawów (a to nie skłania go do wizyty u lekarza).

Korzystając z danych National Cancer Institute : Surveillance, Epidemiology and End Results Program oszacowano, że już w samym 2018 roku zdiagnozowano prawie 10 tysięcy przypadków nowotworów jądra w Stanach Zjednoczonych (dane z maja 2018 roku) (Ryc. 1) [2].

Ponadto, według danych Krajowego Rejestru Nowotworów liczba nowych przypadków nowotworów złośliwych jądra ciągle rośnie (Ryc. 2). Co więcej, najwyższy wskaźnik zachorowalności zarejestrowano w grupie wiekowej mężczyzn pomiędzy 20. a 44. rokiem życia [3].

Wśród czynników ryzyka rozwoju nowotworu jądra wyróżnia się: przynależność do rasy kaukaskiej, występowanie nowotworu jądra u krewnych pierwszego stopnia oraz historii nowotworu w drugim jądrze, wnętrostwo, zespół Klinefeltera, brak wrażliwości na androgeny, zaburzenia rozwojowe jądra, zakażenie HIV [1, 4−6]. Nie potwierdzono związku pomiędzy urazem jądra a rozwojem nowotworu. Prawdopodobnie jednak wystąpienie urazu zwraca uwagę pacjentów na stan jąder i istniejące już zmiany [7]. Kwestią sporną jest również zakwalifikowanie używek jako czynników ryzyka rozwoju nowotworu jądra. Chociaż brakuje w tej sprawie jasnego stanowiska, to jednak według wielu badań stosowanie kannabinoidów może zwiększać ryzyko rozwoju nowotworu jądra i przed takim efektem negatywnym należy przestrzegać [8−11]

Głównym objawem nowotworu jądra jest obecność guzka lub zmiana wielkości czy konsystencji jądra. Pacjentom może również dokuczać uczucie dyskomfortu w mosznie, dolegliwości bólowe, objawy ginekomastii oraz bóle brzucha czy okolicy lędźwiowej, kaszel lub krwioplucie, które mogą wynikać z obecności przerzutów odległych [1, 6, 12−16]. Po stwierdzeniu objawów niepokojących, najczęściej obecności guza, pacjent kierowany jest na badanie USG jąder. Po potwierdzeniu obecności guza zostaje poddany zabiegowi chirurgicznego usunięcia jądra – orchidektomii. Materiał pooperacyjny wysyłany jest następnie na badania histopatologiczne, co umożliwia postawienie rozpoznania typu nowotworu oraz ocenę zaawansowania. Dodatkowo wykonuje się tomografię komputerową (TK) okolicy klatki piersiowej, jamy brzusznej oraz miednicy w celu określenia występowania zmian przerzutowych. Badanie to ma również na celu ocenę skuteczności terapii. W przypadku podejrzenia przerzutów w mózgu lub rdzeniu kręgowym wykonuje się rezonans magnetyczny (MRI) [16−18]. W diagnostyce nowotworu jądra, ustaleniu stopnia zaawansowanie, właściwego leczenia i rokowania oraz w celu oceny skuteczności terapii konieczne jest również oznaczanie markerów biologicznych, takich jak: podjednostka beta gonadotropiny kosmówkowej (ßHCG), alfafetoproteina płodowa (AFP), dehydrogenaza mleczanowa. Dopiero wykonanie wszystkich tych procedur umożliwia postawienie rozpoznania i wprowadzenie najbardziej efektywnego leczenia [19, 20].

Równie ważnym aspektem jest prowadzenie odpowiedniej profilaktyki nowotworowej. Jako profilaktykę pierwotną w tym przypadku rozumiemy zwalczanie czynników ryzyka choroby. Niestety, w przypadku nowotworu jądra takie możliwości są nikłe. Większość czynników ryzyka nowotworu jądra jest niemodyfikowalna [21], ponadto w wielu przypadkach choroby ciężko jest zidentyfikować dane czynniki. Dlatego ważniejsza jest profilaktyka wtórna, która obejmuje wczesne rozpoznawanie choroby poprzez właśnie regularne wykonywanie badania jąder [22].

Nowotwory jądra najczęściej rozwijają się z nabłonka rozrodczego, rzadziej z podścieliska gonad i sznurów płciowych. Zwykle spotykane są nowotwory o dużej złośliwości ze wcześnie pojawiającymi się zmianami przerzutowymi. Znacznie rzadsze, nowotwory z podścieliska gonad i sznurów płciowych są przeważnie nowotworami łagodnymi [1, 16, 17]. Pomimo wysokiej złośliwości i szybko pojawiających się przerzutów odległych, nowotwory jądra charakteryzują się dobrym rokowaniem. Pięcioletnie przeżycie oceniane jest na poziomie 95%, a dziesięcioletnie na 88−91%. Dla stadium I zaawansowania klinicznego odsetek pięcioletnich przeżyć wynosi 99%, dla stadium II – 95%, a III – 70−80% [1]. Te dane potwierdzają, że im wcześniej wykryty zostanie nowotwór, tym lepsze będzie rokowanie. Dlatego właśnie regularne wykonywanie samobadania jąder jest tak ważne. Niestety badanie jąder to nadal temat tabu. Brakuje edukacyjnych kampanii społecznych, lekcji w szkołach, rzetelnie przeprowadzanych badań u lekarza, a młodzi mężczyźni niejednokrotnie wstydzą się przyznać do takich zmian. Dlatego właśnie jako lekarze musimy wyjść z inicjatywą, edukować naszych pacjentów, uświadamiać ich w kwestii ryzyka, jakie niesie nowotwór jądra i korzyści wynikających z wczesnego wykrycia zmian, a przede wszystkim regularnie przeprowadzać badanie jąder u naszych pacjentów.

Celem tego badania było oszacowanie wiedzy i umiejętności badanych w przeprowadzaniu samobadania jąder oraz ocena podstawowych wiadomości badanych na temat nowotworu jądra. Badania zostało skierowane głównie do osób związanych ze środowiskiem medycznym, ponieważ to one powinny się wykazywać największą wiedzą i świadomością tej problematyki oraz stanowić przykład dla społeczeństwa.

MATERIAŁY I METODY

Badanie przeprowadzono poprzez autorski, internetowy kwestionariusz pytań w roku 2018. Udział w badaniu był dobrowolny oraz anonimowy. Autorzy skierowali ankietę głównie do osób związanych ze środowiskiem medycznym, ponieważ ta grupa osób powinna wykazywać się największą wiedzą w dziedzinie zdrowia oraz być przykładem zachowań prozdrowotnych. Ankieta składała się z 19 pytań, w tym 13 pytań dotyczyło kwestii nowotworu jąder oraz umiejętności badania jąder. Podzielono ją na część dotyczącą jedynie mężczyzn, kolejną skierowana do osób obu płci oraz część trzecią skierowaną tylko do osób związanych ze środowiskiem medycznym. W ankiecie wzięły udział 204 osoby, w tym 53% kobiet i 47% mężczyzn. Średnia wieku wynosiła 23,5 roku. Wśród osób badanych 93% osób stanowiły osoby związane ze środowiskiem medycznym (63,5% lekarzy i studentów medycyny, 33,3% pielęgniarek i studentów pielęgniarstwa, 3,2% osób innych specjalności medycznych – ratownictwo medyczne, fizjoterapia etc.). Badanie było skierowane w dużej mierze do respondentów płci męskiej, jednakże udział respondentek miał znaczenie w przypadku wiedzy, umiejętności i pewności podczas wykonywania badania jąder u pacjentów.

WYNIKI

W pierwszej części badania zapytano respondentów płci męskiej czy dokonują regularnie samobadania jąder. Niestety, tylko 41% badanych odpowiedziało na to pytanie pozytywnie. 59% Badanych nie bada swoich jąder w ogóle lub robi to wyjątkowo rzadko (Tab. I).

Następnie postanowiono oszacować częstotliwość z jaką dana grupa respondentów dokonuje samobadania jąder. Jedynie 21% wykonuje samobadanie jąder z zalecaną częstotliwością − raz w miesiącu. 35% przyznaje, że nie bada swoich jąder w ogóle, a 32% robi to raz na jakiś czas. 6% badanych bada swoje jądra codziennie, a 3% raz na tydzień i 3% raz na dwa tygodnie. Tabela II pokazuje skalę problemu, jakim jest lekceważenie potrzeby samobadania jako profilaktyki wtórnej nowotworu jądra.

Ważnym aspektem badania jest wiek, w którym respondenci płci męskiej rozpoczęli przeprowadzanie samobadania jąder. W powyższej grupie badanych średnia wieku inicjacji samobadania jąder wynosiła 18 lat. Według różnych zaleceń wiek, w którym powinno się zainicjować wykonywanie samobadania jąder jest inny [23, 24]. Należy tutaj zwrócić uwagę, że nowotwór jądra może rozwijać się już w wieku 15 lat, w związku z tym rozsądnie byłoby rozpocząć samobadanie jąder w tym właśnie okresie [2, 3]. Badanie jąder powinno być wykonywane regularnie podczas okresowych badań lekarskich już przez pediatrów (w związku z innymi możliwymi patologiami tego narządu), a w momencie osiągnięcia dojrzałości umożliwiającej świadome wykonywanie samobadania jąder, powinno być ono wykonywane regularnie przez samego pacjenta. Taki model jest najbardziej zalecany.

W następnej kolejności postanowiono oszacować efektywność wykonywania samobadania jąder poprzez uzyskanie informacji zwrotnej, czy panowie mogą z całą pewnością stwierdzić, czy wykonując samobadanie wyczuli jakieś zmiany niepokojące bądź nie. Aż 53% mężczyzn stwierdziło, że nie są pewni, czy podczas wykonywania badania ich jądra były w stanie fizjologicznym, czy z obecnością zmian niepokojących. To oznacza, że badani nie posiadają dostatecznej wiedzy teoretycznej i praktycznej na temat anatomii tego narządu (Tab. I).

Ważnym aspektem tego badania było również oszacowanie, skąd respondenci otrzymali wiedzę na temat badania jąder oraz jak je wykonywać. Było to pytanie wielokrotnego wyboru. Pomijając fakt, że 33% respondentów nie wie, jak przeprowadza się badania jąder, to w przeważającej większości badani wskazywali szkołę (46%) oraz media, takie jak internet czy telewizja (38%) jako źródło informacji dotyczących badania jąder. Tylko w 11% badani wskazywali odpowiedź lekarz lub pielęgniarka. Warto tutaj wspomnieć, że nowa podstawa programowa nie zakłada lekcji dotyczących nowotworów oraz metod ich profilaktyki [25]. W związku z tym służba zdrowia musi położyć większy nacisk na prawidłową i rzetelną edukację pacjentów w tej dziedzinie (Tab. II).

Zapytano panów, do kogo zwróciliby się w razie wystąpienia tak zwanych objawów niepokojących. Było to pytanie wielokrotnego wyboru. Za pomocą tego pytania autorzy chcieli oszacować, kogo badani darzą zaufaniem w kwestii swojego zdrowia (lekarzy czy źródła internetowe). W przeważającej większości badani wskazywali lekarza pierwszego kontaktu (86%), urologa (17%), onkologa (6%) i chirurga (6%). 37% badanych w pierwszej kolejności jednak szukałoby rozwiązania swojego problemu w internecie (Tab II).

Ostatecznie postanowiono podjąć próbę oszacowania, czy badanie jąder stanowi jeden z elementów podstawowego badania fizykalnego w praktyce lekarskiej. W tym celu zapytano respondentów czy kiedykolwiek w życiu mieli badane jądra przez lekarza jakiejkolwiek specjalności. Tylko 33% badanych odpowiedziało pozytywnie. Nie może to stanowić oczywiście wiarygodnego i miarodajnego dowodu, że badanie jąder jest ogólnie pomijane przez lekarzy w trakcie badania fizykalnego, jednakże to zjawisko jest niepokojące i powinno zostać wzięte pod uwagę (Tab. I).

Kolejną część badania skierowaliśmy stricte do osób związanych ze środowiskiem medycznym (w tym lekarzy, pielęgniarek i studentów danych kierunków), którzy stanowili 93% biorących udział w badaniu osób. Zapytano respondentów (w tej części badania mogły wziąć udział również kobiety) czy w sytuacji wykonywania badania jąder u pacjenta czuliby się pewnie i komfortowo. Tylko 22% badanych odpowiedziało twierdząco (Tab. I). W grupie kobiet 8% odpowiedziało twierdząco, a w grupie mężczyzn 9%, co pokazuje, że obie grupy w podobnym zakresie nie czują się pewnie w dziedzinie wykonywania badania jąder.

Ponadto zapytano czy badani mieli okazję wykonać takie badania podczas studiów pod okiem specjalisty, w celu nabycia umiejętności praktycznych i doświadczenia. W tym przypadku odpowiedzi pozytywnej udzieliło tylko 12% (Tab. I). W tym miejscu warto nadmienić, że 20% badanych stanowiły osoby z wyższym wykształceniem, czyli lekarze i pielęgniarki, a 60% osób w trakcie studiów stanowili studenci 5. i 6. roku. Co więcej, w grupie kobiet tylko 11% miało okazję wykonać takie badanie w czasie studiów i odpowiednio 22% w grupie mężczyzn, co sugeruje, że mężczyźni mieli większe szanse na wykonanie takiego badania w czasie studiów. Ta część badania pokazuje, że zarówno studenci, jak i młodzi lekarze czy pielęgniarki nie są wystarczająco dobrze przygotowani do wykonywania badania jąder u pacjentów. Brakuje zajęć praktycznych, które umożliwiłyby nabycie doświadczenia niezbędnego w praktyce medycznej.

W ostatniej części badania skupiono się na oszacowaniu wiedzy badanych na temat znanych im czynników ryzyka rozwoju nowotworu jądra oraz objawów. Ogólnie, Badani prawidłowo wskazywali czynniki ryzyka jakimi są: nowotwór zdiagnozowany u krewnego pierwszego stopnia (85%), nowotwór wcześniej zdiagnozowany w przeciwległym jądrze (79%), wnętrostwo (62%), zespół Klinefeltera (54%), stosowanie używek (głównie kannabinoidów) (52%), hipogonadyzm (46%), infekcja HIV (33%) [4−6]. Badani wskazywali również jako potencjalne czynniki ryzyka uraz (54%) oraz złe nawyki żywieniowe (35%), warto jednak zwrócić uwagę, że nie udowodniono, aby te dwa czynniki prowadziły do rozwoju nowotworu jądra (Tab. III) [1].

W kwestii objawów badani prawidłowo wskazywali: zmiana wielkości lub konsystencji jądra (94%), wyczuwalna masa (83%), dolegliwości bólowe (83%), ginekomastia (37%) (Tab. III).

Nie wskazywano objawów takich jak uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej bądź innych, będących konsekwencjami występowania przerzutów odległych [12−14].

W tej części badania wyniki w grupach kobiet i mężczyzn były zbliżone, w związku z czym uznano za niepotrzebne podawanie rozdzielnych wartości dla obu grup w tabeli III.

Ostatecznie zapytano czy badani mieli okazję zaobserwować kampanie edukacyjne dotyczące badania jąder jako profilaktyki nowotworów. 80% badanych odpowiedziało, że „raczej nie”. Co więcej, umożliwiliśmy rozwinięcie odpowiedzi o komentarz własny. Większość badanych stwierdziła, że brakuje kampanii edukacyjnych na ten temat, chociaż są one bardzo potrzebne, a co więcej, jeśli już zaobserwowali jakieś kampanie, to nie zawierały dostatecznych informacji na temat wykonywania samobadania jąder.

DYSKUSJA

Wczesne wykrycie nowotworu jądra jest kwestią najistotniejszą – umożliwia szybkie wprowadzenie terapii przeciwnowotworowej, a tym samym zwiększa przeżywalność pacjentów. W kwestii nowotworu jądra trudno wykryć czynniki ryzyka, których zniwelowanie umożliwiłoby zmniejszenie zachorowalności [21, 26, 27], dlatego należałoby położyć większy nacisk na profilaktykę wtórną. W tym przypadku stosowanie badań przesiewowych nie zostało poparte wynikami badań randomizowanych klinicznie oceniających ich skuteczność w nowotworach jądra [22, 28]. Nie potwierdzono związku pomiędzy badaniami przesiewowymi a zmniejszeniem śmiertelności w grupie pacjentów im poddanym, a ponadto zanotowano wzrost zbędnych procedur diagnostycznych (wraz z ryzykiem skutków niepożądanych) [29, 30].

Jednakże Europejskie Towarzystwo Urologiczne zaleca samobadanie jąder jako podstawowy środek wczesnego rozpoznawania nowotworu jądra [1, 24] mężczyznom z tak zwanej grupy podwyższonego ryzyka. Jednakże autorzy uważają, że samobadanie jąder powinno być zalecane wszystkim mężczyznom w każdej grupie wiekowej, ponieważ statystycznie nowotwór może rozwinąć się w każdej grupie wiekowej. Poza tym nie udało się odkryć wszystkich czynników ryzyka rozwoju nowotworu jądra, a więc precyzyjne określenie tak zwanych grup ryzyka nie jest możliwe. Samobadanie oraz regularnie przeprowadzane badanie jąder przez lekarza podczas wizyt kontrolnych stanowi podstawowy element wczesnego rozpoznawania nowotworu jądra.

WNIOSKI

Badanie wykazało, że świadomość potrzeby wykonywania samobadania jąder jest wśród jego uczestników na poziomie niedostatecznym lub jest ignorowana. Co więcej, przeważająca większość badanych nigdy nie miała przeprowadzonego badania jąder. Badani nie mają dostatecznej wiedzy na temat wykonywania samobadania jąder, a co więcej brakuje kampanii edukacyjnych oraz rzetelnych lekcji w szkołach mogących taką wiedzę zapewnić. W związku z tą sytuacją koniecznym jest położenie większego nacisku na edukację naszych pacjentów w tej dziedzinie.

Wiedza badanych na temat nowotworu jądra jest duża, jednakże nie dbają oni o wczesną diagnostykę w odpowiednim stopniu. Niepokojący jest fakt, że 93% badanych stanowiły osoby związane ze środowiskiem medycznym (lekarze, pielęgniarki oraz studenci).

Najważniejszym wnioskiem jest fakt, że studenci medycyny nie mają okazji do nabywania wiedzy poprzez praktykę, a co więcej nie są w stanie w sposób pewny i skuteczny przeprowadzać badania u swoich pacjentów. Koniecznym jest zwiększenie liczby zajęć symulacyjnych oraz praktycznych, umożliwiających nabycie wystarczającego doświadczenia w tej dziedzinie. Powinniśmy położyć większy nacisk na przełamywanie tematu tabu i zwiększyć wysiłki, aby szkolić w sposób bardziej efektywny.

Reasumując, według autorów koniecznym jest wprowadzenie podstawowych działań, które pozwolą na zwiększenie zachowań prozdrowotnych w społeczeństwie polskim, takich jak:

1. Organizacja spotkań edukacyjnych w szkołach i uczelniach oraz kampanii społecznych prezentujących informację na temat nowotworów jądra.

2. Ogólnodostępnych szkoleń na temat prawidłowej i efektywnej techniki wykonywania samobadania jąder.

3. Zwiększenie efektywności w szkoleniu młodych medyków w dziedzinie badania jąder oraz zachęcenie ich do nabywania praktyki w tej dziedzinie.

4. Przełamanie tematu tabu w rozmowie z pacjentami oraz rzetelne przeprowadzanie wywiadu oraz badania fizykalnego.

Piśmiennictwo

1. Krajowy Rejestr Nowotworów; Jądro http://onkologia.org.pl/rak-jadra/

2. National Cancer Institute; Cancer Stat Facts: Female Breast Cancer

3. Krajowy Rejestr Nowotworów; Dane Statystyczne: Nowotwory złośliwe jądra http://onkologia.org.pl/nowotwory-zlosliwe-jadra-c62/

4. McGlynn KA, Cook MB. Etiologic factors in testicular germ-cell tumors. Future Oncol. 2009;5(9):1389-1402.

5. Manecksha RP, Fitzpatrick JM. Epidemiology of testicular cancer. BJU Int. 2009;104:1329-1333.

6. Kordek R (ed). Onkologia, podręcznik dla studentów i lekarzy. Gdańsk: Via Medica, 2007, 267-270.

7. American Cancer Sociaty. Causes, Risk Factors and Prevention

8. Daling J, Swartz S. Marijuana Use Linked To Increased Risk Of Testicular Cancer. Cancer. 2009;115(6):1215-1223.

9. Testicular Cancer Risk Linked To Marijuana Smoking Medical News Today 2 September 2009.

10. Cannabis linked to testicular cancer. The Independent 2 September 2009.

11. Smoking Marijuana Tied to Testicular Cancer Web MD 9 October 2012.

12. Hamilton W, Peters TJ. Cancer Diagnosis in Primary Care. Elsevier Health Sciences 2007, 163-164.

13. Price P, Sikora K. Treatment of Cancer. CRC Press, 2014, 350.

14. Lin DW. Testicular Cancer: Urologic Clinics of North America. Elsevier Health Sciences, 2015, 271-273.

15. Niederhuber JE, Armitage JO, Doroshow JH, Kastan MB, Tepper JE. Abeloff’s Clinical Oncology. Elsevier Health Sciences, 2013, 1511.

16. Krzakowski M, Podemski P, Warzocha K, Wysocki P. Onkologia kliniczna. vol. II. Gdańsk: Via Medica, 2015

17. Gilligan T, Beard C, Carneiro B et al. Testicular Cancer, Version 2.2017. J Natl Compr Canc Netw 2017.

18. Oldenburg J, Fosså SD, Nuver J et al. Testicular seminoma and non-seminoma: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol. 2013;24(Suppl 6).

19. Studniarek M, Skrobisz-Balandowska K, Modzelewska E. Scrotal imaging. J Ultrason. 2015;15(62):245-258.

20. Shanmugalingam T, Soultati A, Chowdhury S, Rudman S, van Hemelrijck M. Global incidence and outcome of testicular cancer. Clin Epidemiol. 2013;5:417-427.

21. American Cancer Society. Can Testicular Cancer Be Prevented? 2018

22. Albers P, Albrecht W, Algaba F et al. Guidelines on Testicular Cancer. Eur Urol 2016

23. Lin K, Sharangpani R. Screening for Testicular Cancer: An Evidence Review for the U.S. Preventive Services Task Force. Ann Intern Med. 2010;153(6):396-399.

24. European Urology Sociaty. Guidlines on Testicular cancer 2015

25. Nowa Podstawa Programowa 2017/2018

26. Mayo Clinic: Testicular cancer. 2018

27. Cancer.gov. Testicular Cancer—Health Professional Version 2018

28. National Institutes of Health: Testicular Cancer Screening (PDQ®)–Health Professional Version 2018

29. Lin K, Sharangpani R. Screening for testicular cancer: an evidence review for the U.S. Preventive Services Task Force. Ann Intern Med. 2010;153(6):396-399.

30. Ilic D, Misso ML. Screening for testicular cancer. Cochrane Database Syst Rev 2011;16;(2):CD007853.

31. Ugbom H, Aburoma HLS. Public awareness of testicular cancer and testicular self-examination in academic environments: a lost opportunity. Clinics. 2011;66(7):1125-1128.

32. Ilic D, Misso ML. Screening for testicular cancer. Cochrane Library 2011

33. Medline Plus; Testicular self exam 2018

34. Wynd CA. Testicular Self-Examination in Young Adult Men. J Nurs Scholarsh. 2002:34(3):251-255.

35. Katz RC, Meyers K, Walls J.Cancer awareness and self-examination practices in young men and women”. Journal of Behavioral Medicine.1995;18(4): 377-384.

36. Rudberg LNilsson SWikblad KCarlsson M. Testicular Cancer and Testicular Self-examination: Knowledge and Attitudes of Adolescent Swedish Men”. Cancer Nurs. 2005;28(4):256-262.

Konflikt interesów:

Wszyscy autorzy deklarują brak konfliktu interesów.

Autor korespondujący

Norbert Stachowicz

Katedra i Zakład Epidemiologii i Metodologii Badań Klinicznych;

Uniwersytet Medyczny w Lublinie

ul. Radziwiłowska 11, II pietro, p. 328

20-080 Lublin

e-mail: norberts@umlub.pl

Nadesłano: 29.07.2018

Zaakceptowano: 12.10.2018

Ryc. 1. Przypadki nowotworu jąder w 2018 roku (dane z maja); National Cancer Institute.

Ryc. 2. Nowotwór jąder – trendy czasowe pod względem liczby przypadków; Krajowy Rejestr Nowotworów.

Źródło: http://onkologia.org.pl/nowotwory-zlosliwe-jadra-c62/

Tabela I. Wyniki zbiorcze część pierwsza – pytania ogólne dotyczące samobadania jąder.

Pytania

Odpowiedzi

Tak

Nie

Nie jestem pewien

1. Czy regularnie wykonujesz samobadanie jąder?

*Pytanie skierowane tylko do mężczyzn

41,00%

59,00%

2. Czy kiedykolwiek wyczułeś jakiekolwiek zmiany niepokojące w obrębie jąder?

*Pytanie skierowane tylko do mężczyzn

53,00%

41,00%

6,00%

3. Czy kiedykolwiek miałeś badane jądra przez lekarza?

*Pytanie skierowane tylko do mężczyzn

33,00%

67,00%

4. Czy czułbyś/abyś się pewnie wykonując badanie jąder u Pacjenta?

*Pytanie skierowane do osób związanych ze środowiskiem medycznym

Ogółem : 22%

Mężczyźni : 22%

Kobiety : 11%

Ogółem : 78%

Mężczyźni : 78%

Kobiety : 89%

5. Czy kiedykolwiek podczas toku studiów miałeś/aś okazję wykonać badanie jąder u Pacjenta?

*Pytanie skierowane do osób związanych ze środowiskiem medycznym

Ogółem : 12%

Mężczyźni : 9%

Kobiety : 8%

Ogółem : 88%

Mężczyźni : 91%

Kobiety : 92%

Tabela II. Wyniki zbiorcze część druga – pytania szczegółowe dotyczące częstotliwości wykonywania samobadania jąder, źródeł wiedzy i pomocy na dany temat.

Pytania

Odpowiedzi

1. Częstotliwość wykonywania samobadania jąder przez Respondentów.

*Pytanie skierowane tylko do mężczyzn

Co miesiąc

Co dwa tygodnie

Co tydzień

Codziennie

Rzadko

W ogóle

21,00%

3,00%

3,00%

6,00%

32,00%

35,00%

2. Wybrane przez Respondentów źródła wiedzy na temat samobadania jąder.

*Pytanie skierowane tylko do mężczyzn

Szkoła

Służba Medyczna

Media

Członek Rodziny

Nie umiem badać jąder

46,00%

38,00%

11,00%

5,00%

32,00%

3. Rozkład procentowy Podmiotów, do których Badani zgłosiliby się w przypadku wystąpienia tak zwanych objawów niepokojących.

*Pytanie skierowane tylko do mężczyzn

Lekarz rodzinny

Urolog

Onkolog

Chirurg

Internet

Nikt

86,00%

17,00%

6,00%

6,00%

37,00%

3,00%

Tabela III. Wyniki zbiorcze część trzecia – pytania szczegółowe dotyczące wiedzy na temat nowotworu jądra.

Pytania

Odpowiedzi

1. Jakie znasz czynniki ryzyka rozwoju nowotworu jądra?

Nowotwór zdiagnozo- wany u krewnego pierwszego stopnia

Nowotwór wcześniej zdiagnozowany w przeciwległym jądrze

Wnętrostwo

Zespół Klinefeltera

Stosowanie używek

Hipogonadyzm

Infekcja HIV

Uraz

Złe

nawyki żywieniowe

85,00%

79,00%

62,00%

54,00%

52,00%

46,00%

33,00%

54,00%

35,00%

2. Jakie znasz objawy nowotworu jądra?

Zmiana wielkości lub konsystencji jądra

Wyczuwalna masa

Dolegliwości bólowe

Ginekomastia

94,00%

83,00%

83,00%

37,00%