THE REHABILITATION OF A CHILD WITH A SOTOS SYNDROME. Case report

Małgorzata Andrzejewska1, Edyta Sutkowska2, Natalia Kuciel2

1NSZOZ MEDI-REH, KALISZ, POLSKA

2KATEDRA I ZAKŁAD REHABILITACJI, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

 

STRESZCZENIE

Wstęp: Zespół Sotosa to rzadka choroba genetyczna, w przebiegu której stwierdza się różnego stopnia zaburzenia rozwoju fizycznego i psychicznego. W pracy omówiono osiągnięcia rozwojowe dziecka z gigantyzmem mózgowym po 8-miesięcznym usprawnianiu według zaproponowanego schematu.

Materiał i metody: Sześciomiesięczna dziewczynka z zespołem Sotosa została skierowana na rehabilitację z powodu opóźnienia w rozwoju. Po ocenie badaniem neurokinezjologicznym rozpoczęto usprawnianie metodą Vojty, którą po 5 miesiącach uzupełniono o terapię czaszkowo-krzyżową i logopedyczno-pedagogiczną. Efekty leczenia oceniano po 5 i 8 miesiącach, wykorzystując metodę Vojty oraz 2 profile rozwojowe według Monachijskiej Funkcjonalnej Diagnostyki Rozwojowej.

Wyniki: We wstępnym badaniu neurokinezjologicznym stwierdzono: 6 nieprawidłowych prób ułożeniowych z asymetrią, motorykę spontaniczną na poziomie poniżej 3 miesiąca życia, zaburzone odruchy prymitywne. Po 8 miesiącach terapii w badaniu neurokinezjologicznym wykazano 4 próby nieprawidłowe bez asymetrii, motorykę spontaniczną na poziomie 7,5 miesiąca życia, odruchy prymitywne odpowiednie do wieku. Ponadto rozwój dziecka najwyżej został oceniony w zakresie funkcji społecznych – na 10 miesiąc życia, natomiast wiek percepcji, siadania, raczkowania, funkcja chodzenia i mowy odpowiednio na: 8, 7, 6, 5 i 4 miesiąc życia.

Wnioski: Zaproponowane postępowanie usprawniające przyczyniło się do poprawy jakości wzorców ruchowych i aktywizacji poznawczej dziecka.

ABSTRACT

Introduction: Sotos syndrome is a rare genetic disease characterized by various physical and mental development disorders. The article proposes and discusses the developmental changes of a child with cerebral gigantism after 8 months improvement according to the proposed scheme.

Material and methods: A six-months-old girl with Sotos syndrome was referred for rehabilitation due to a delay in development. After the neurokinesiological examination, the physiotherapy with use of the Vojta method was started, which after 5 months was supplemented with cranio-sacral and speech therapy. The effects of treatment were evaluated after 5 and 8 months using the Vojty method and 2 developmental profiles according to the Munich Functional Developmental Diagnostics.

Results: At the beginning of the therapy, in the neurokinesiological examination was found: 6 abnormal postural positions with asymmetry, spontaneous motor activity at the level below 3 months of age, abnormal primitive reflexes. After 8 months of therapy, 4 abnormal postural positions without asymmetry, spontaneous motor activity at the level of 7.5 months of age, primitive reflexes appropriate to age were found in a neurokinesiological examination. In addition, the child’s development was rated the highest in terms of social functions – at 10 months of age, while the age of perception, sitting, crawling, walking and speech function respectively on: 8,7,6,5 and 4 months of age.

Conclusions: The proposed improvement procedure has contributed to the improvement of the quality of motor patterns and cognitive activation of the child.

Wiad Lek 2018, 71, 9, 1849-1853

WSTĘP

Zespół Sotosa, zwany również gigantyzmem mózgowym jest rzadką chorobą genetyczną, występującą z częstością 1/15 000 żywych urodzeń. Charakteryzuje się on między innymi nadmiernym wzrostem, makrocefalią, zaawansowanym wiekiem kostnym, dysmorficzną twarzą, obecnym: wysokim, szerokim czołem; hiperteloryzmem, opadającymi szparami powiekowymi, zaczerwienionymi policzkami, dużymi uszami, cofniętą linią włosów i zaostrzonym podbródkiem sprawiającym, że twarz przybiera kształt odwróconej gruszki. Zmianom anatomicznym towarzyszy opóźnienie umysłowe [1−4]. Często występuje żółtaczka noworodkowa oraz niechęć do ssania będąca następstwem hipotonii mięśniowej, która wpływa także na zaburzenia rozwoju motorycznego dziecka. Inne możliwe zaburzenia to: drgawki, wady serca oraz układu: moczowo-płciowego, kostnego, przewodu pokarmowego narządu słuchu czy nowotwory [2−4]. W Europie najczęściej spotyka się mutacje wewnątrzgenowe odpowiadające za obraz kliniczny, podczas gdy mikrodelecje dotyczą około 10% chorych [3−5]. Ponieważ w podobnym odsetku przypadków nie stwierdza się nieprawidłowości genomu, ocena kliniczna, nie tylko badanie genetyczne, jest istotnym elementem procesu diagnostycznego [3−4]. Ze względu na schorzenia narządu ruchu (hipotonia mięśniowa, skoliozy) oraz opóźnienie rozwoju psychicznego mali pacjenci z zespołem Sotosa wymagają stymulacji ruchowej, opieki psychologicznej oraz często pomocy logopedycznej już w wieku niemowlęcym [3, 4, 6, 7]. Brak programów terapeutycznych, również rehabilitacyjnych, czyni postępowanie z chorym dzieckiem trudnym i wymaga daleko idącej indywidualizacji z częstą oceną postępów terapii i ewentualną modyfikacją działań. Zaproponowany w pracy schemat postępowania u dziecka z zespołem Sotosa oparty został, po analizie rozwoju psychomotorycznego dziecka i wytyczeniu celów leczenia, na uznanych i powszechnie stosowanych metodach. Według doniesień naukowych najbardziej uniwersalną metodą w usprawnianiu dzieci z zaburzeniami ruchowymi jest metoda Vojty [8−14]. Oprócz dużych sekwencji ruchowych, które aktywuje ta terapia (wpływa na równowagę ciała podczas ruchu, wyprost ciała przeciwko sile ciężkości czy celowych ruchach chwytania i kroczenia), możemy wpływać na ruchomość gałek ocznych (okulomotorykę) czy mięśni obszaru ustno-twarzowego oraz funkcje wegetatywne (opróżnianie pęcherza moczowego, perystaltykę jelit, ssanie, połykanie i oddychanie). Takie przygotowanie stanowi podstawę do dalszej pracy z wykorzystaniem terapii logopedyczno-pedagogicznej. Pacjent bezpośrednio po terapii prezentuje lepszą postawę ciała, a efekty aktywacji utrzymujące się po zakończeniu sesji terapeutycznej korzystnie wpływają na spontaniczne ruchy dziecka [10−13]. Terapia czaszkowo-krzyżowa, dołączana niekiedy do schematu postępowania, sprzyja normalizacji rytmów fizjologicznych: bicia serca, oddychania i tętnienia płynu mózgowo-rdzeniowego, które mogą być zaburzone w wyniku nieprawidłowo przebiegającego porodu oraz obecnej asymetrii ciała i czaszki [15−17].

MATERIAŁ I METODY

Sześciomiesięczna dziewczynka, wiek skorygowany (WS): 5 miesiąc, urodzona w wyniku cięcia cesarskiego w 35. tygodniu piątej ciąży (I i II – ciąże donoszone, III i IV poronienie) została skierowana na usprawnianie do ośrodka NSZOZ Medi-Reh w Kaliszu. Wcześniej, na podstawie badania przedmiotowego i genetycznego z zastosowaniem mikromacierzy klinicznych, u dziecka postawiono rozpoznanie gigantyzmu mózgowego (zespół Sotosa) − postać mikrodelecyjna. W chwili urodzenia dziewczynki matka miała 39, a ojciec 40 lat. Dziewczynka po urodzeniu uzyskała 8-9-9-9 pkt w skali Apgar, ważyła 2360 g, długość ciała wynosiła 50 cm, obwód głowy 34,5 cm, klatki piersiowej 28 cm. Ze względu na hiperbilirubinemię stosowano u dziecka fototerapię, a ze względu na hiopoglikemię przez 5 dni wlewy glukozy. Z powodu dysproporcji obwodu głowy dziecka do obwodu klatki piersiowej, oraz zagłębienia w okolicy kości guzicznej, częściowy palcozrost palców II i III obu stóp, w kolejnych dniach wykonano badania dodatkowe, ujawniając dalsze nieprawidłowości: drożny przetrwały otwór owalny w badaniu echokardiograficznym oraz poszerzenie prawej komory bocznej mózgu w ultrasonograficznym badaniu przezciemieniowym, ocenione jako znaczne. Poza wspomnianymi anomaliami nie wykazano innych, istotnych odchyleń od normy. Dziewczynka została wypisana w 9. dobie do domu z zaleceniem dalszej obserwacji neurorozwojowej. Lekarz pediatra dziecka zlecił szereg konsultacji specjalistycznych (w tym badanie genetyczne), w efekcie których dziewczynka została skierowana na usprawnianie z powodu opóźnienia rozwoju motorycznego.

Badania wstępne i kontrolne oraz cele terapii

U dziewczynki przeprowadzono 3 badania − jedno przed usprawnieniem i dwa kolejne w trakcie usprawniania. W chwili przyjęcia do ośrodka przeprowadzono pierwsze badanie neurokinezjologiczne wg Vojty (I badanie), na które składała się ocena motoryki spontanicznej, 7 prób (reakcji) ułożeniowych oraz ocena odruchów prymitywnych. Dziecko zakwalifikowano do usprawniania metodą Vojty. Pierwsza ocena skuteczności postępowania (badanie II) miała miejsce w 10. miesiącu życia (WS: 9).Ponownie wykonano badanie neurokineziologiczne wg Vojty oraz dodatkowo profil rozwojowy wg Monachijskiej Funkcjonalnej Diagnostyki Rozwojowej (MFDR) – systemu wczesnej diagnostyki rozwojowej, na który składa się kompleksowa ocena rozwoju dziecka w zakresie percepcji, rozwoju mowy, kontaktów społecznych oraz funkcji ruchowych.. Wynik badania był podstawą do rozszerzenia działań terapeutycznych z powodu wykrytych zaburzeń. Po ukończeniu 13. m.ż. (WS:12) odbyła się kolejna wizyta kontrolna (badanie III) z badaniem neurokineziologicznym wg. Vojty oraz oceną profilu rozwojowego wg MFDR. Po każdym badaniu wyznaczano cele terapii (Tab. I) w oparciu o stwierdzone deficyty rozwoju pacjentki.

Zalecony schemat postępowania

Przebieg terapii między badaniem I i II: Przez 5 pierwszych miesięcy usprawniania, ćwiczenia metodą Vojty były wykonywane przez matkę w domu, po przeszkoleniu przez fizjoterapeutę. Rodzice brali udział w cotygodniowych spotkaniach szkoleniowych, podczas których korygowano błędy w terapii oraz ustalano kolejne wytyczne do pracy w domu. Początkowo zalecono wykonywanie ćwiczeń przez matkę 2 x dziennie, po 4 minuty i obserwację wpływu takiej dawki terapii na zachowanie niemowlęcia. Ponieważ rodzice deklarowali ograniczoną tolerancję ćwiczeń, wyrażoną znacznym wydłużeniem snu przez dziecko w porównaniu do okresu sprzed usprawniania, tak krótki czas trwania sesji pozostawiono na okres 2 pierwszych tygodni. Podczas terapii domowej matka ćwiczyła I fazę odruchowego obrotu. Po wspomnianym okresie wydolność dziecka pozwoliła na zwiększenie ćwiczeń do 3 sesji dziennie po 4 minuty. Po pierwszym miesiącu usprawniania do każdej sesji dołączono ćwiczenie odruchowego pełzania i ustalono czas jej trwania na 6 minut. Po drugim miesiącu terapii, aż do czasu II badania,wydłużono czas jednej sesji ćwiczeń do 8 minut oraz dołączono ćwiczenia II fazy odruchowego obrotu. W tym okresie mama ćwiczyła systematycznie 3 − 4 razy dziennie. Na koniec każdej sesji oraz podczas codziennych zabiegów pielęgnacyjnych mama miała zalecenie nawiązywać kontakt wzrokowy z dzieckiem i motywować je do reakcji poprzez ekspresyjną mimikę swojej twarzy. Sporadyczne przerwy w terapii spowodowane były infekcjami dziecka .

Przebieg terapii między badaniem II i III

W oparciu o wyniki II badania zalecono, aby w domu kontynuować terapię metodą Vojty wg ostatniego schematu. Ponadto 1 x w tygodniu rodzice uczestniczyli z dziewczynką w terapiach wspomagających: logopedycznej, pedagogicznej i czaszkowo-krzyżowej. W tym trzymiesięcznym okresie usprawniania czas trwania jednej sesji ćwiczeń metodą Vojty wydłużono do 10 minut, i zalecono wykonywać je 3−4 x dziennie. W każdej sesji obligatoryjnie matka miała zalecone wykonywanie ćwiczeń odruchowego pełzania i I fazy odruchowego obrotu oraz do wyboru ćwiczeń odruchowego obrotu: II lub IV fazy. Nie zaproponowano ćwiczeń III fazy obrotu ze względu na asymetrię tułowia, która utrudniała prawidłowe wykonanie zadania oraz trudności w prawidłowym jego wykonaniu przez matkę, co mogło skutkować pogłębieniem nieprawidłowych wzorców. Na zajęciach pedagogicznych stymulowano funkcje poznawcze. W celu poprawy napięcie mięśniowego (szczególnie wpływającego w tym okresie na funkcje orofacjalne), poprawy sprawności motorycznej narządów mowy oraz nadwrażliwość dotykową w obrębie twarzy w ramach zajęć logopedycznych prowadzono masaże logopedyczne, trening zbierania z łyżeczki, jedzenia pokarmów grudkowych i miękkich pokarmów stałych. Podczas terapii czaszkowo-krzyżowej pracowano nad regulacją funkcji wpływających na przepływ płynu mózgowo-rdzeniowego.

Po III badaniu rodzice dziecka otrzymali zalecenia kontynuacji powyższych terapii.

WYNIKI

Przy przyjęciu (I badanie) w badaniu neurokinezjologicznym wg Vojty stwierdzono: 6 (na 7 badanych) nieprawidłowych prób ułożeniowych z asymetrią, zaburzone wygaszanie odruchów prymitywnych, motorykę spontaniczną poniżej 3. m.ż. Dziewczynka w pozycji supinacyjnej nie wyprowadzała kończyn górnych do przodu, ręce ustawione miała na wysokości barków (duża protrakcja barków i retrakcja ramion), obecna była asymetria ułożenia głowy (skręcona w prawo, w skłonie w lewo) z brakiem możliwości jej obrotu w lewą stronę. W pozycji pronacyjnej dziewczynka leżała niestabilnie, z widoczną asymetrią ułożeniową tułowia (wygięcie w prawo, skrót lewej strony). W badaniu ręce otwierające się zadaniowo, koordynacja stopa-stopa możliwa tylko przy kończynach górnych opartych o podłoże. Dziecko wyraźnie unikało kontaktu wzrokowego.

Podczas badania kontrolnego (II badanie) po 5 miesiącach terapii, w badaniu nerokinezjologicznym wg Vojty stwierdzono nadal 6 nieprawidłowych prób ułożeniowych z asymetrią oraz zaburzone wygaszanie odruchów prymitywnych. Motorykę spontaniczną oceniono na poziom 6 miesięcy – dziewczynka obracała się z leżenia na plecach do leżenia na brzuchu, pełzała bokiem, w pozycji supinacyjnej unosiła tułów na poziomie okolicy dolnej mostka. Nastąpiła duża poprawa w zakresie kontaktu wzrokowego z otoczeniem. Dziecko fiksowało wzrok na osobie i reagowało na głos. W dalszym ciągu odnotowano asymetrię ułożenia tułowia i głowy, pochylenie głowy w kierunku lewego barku. W profilu rozwojowym wg MDRF, wykonanym przez pedagoga, najwyżej u dziewczynki zostały ocenione funkcje społeczne (7 m.ż.), następnie wiek percepcji i chwytania (6 m.ż.), wiek siadania i raczkowania (5 m.ż.). W zakresie funkcji chodzenia dziecko oceniono na 4 m.ż, a funkcję mowy − na 3. m.ż. Po 8 miesiącach terapii (III badanie) w badaniu neurokinezjologicznym wykazano: 4 próby ułożeniowe nieprawidłowe bez asymetrii oraz odruchy prymitywne odpowiednie do wieku. Motorykę spontaniczną oceniono na poziom odpowiadający 7,5 m.ż. (siad skośny podparty na łokciu przez kilkanaście sekund, próby naprzemiennego pełzania). Dziewczynka częściej ustawiała głowę w osi ciała, mimo nadal niestałej symetrii grzbietu. Odnotowano poprawę w kontakcie wzrokowym. W przeprowadzonym badaniu MFDR rozwój dziecka najwyżej został oceniony w zakresie funkcji społecznych − na 10, wiek percepcji na 8, wiek siadania na 7, wiek raczkowania na 6, funkcje chodzenia na 5 i funkcje mowy na 4 m. ż.

WNIOSKI/DYSKUSJA

Zaburzenia genetyczne dają bardzo różnoraki obraz kliniczny, utrudniający a czasami wręcz uniemożliwiający ujednolicenie zasad postępowania z takimi pacjentami. Obecnie wady postawy, np. skoliozy u małych dzieci, są coraz częściej postrzegane jako zaburzenia o podłożu neurorozwojowym, nie jedynie ortopedycznym. Stwierdzone u opisanej pacjentki dysproporcje między obwodem głowy i tułowia oraz ich asymetria stwarzają zagrożenie wystąpienia czy pogłębiania różnych patologii, w tym także skoliozy. Wielu autorów [18−22] zwraca uwagę na konieczność wczesnej fizjoterapii w takich sytuacjach, ze względu na niekorzystne następstwa, jak nieprawidłowa postawa czy zaburzony schemat poruszania się w przyszłości. Według doniesień znaczące efekty w zakresie stabilizacji tułowia i poprawy symetrii ciała uzyskać można stosując usprawnianie neurofizjologiczną metodę Vojty [10−13], zwaną inaczej odruchową lokomocją aktywowaną na drodze „refleksogennej” (odruchowej). Na każdą ze składowych łuku odruchowego (receptor-neuron czuciowy-ośrodkowy układ nerwowy <OUN> − neuron ruchowy-efektor) mogą cały czas wpływać czynniki zewnętrzne. Źródłem obserwowanych u pacjenta zaburzeń może być nie tylko OUN, ale również informacje pochodzące z obwodu. Według profesora Vojty w wyniku wielokrotnego wyzwalania „odruchowych“ reakcji za pomocą stymulacji ściśle określonych stref na ciele dziecka w odpowiednich pozycjach aktywacyjnych, dochodzi do odblokowania (przetorowywania) zablokowanych funkcjonalnie dróg nerwowych między mózgiem i rdzeniem kręgowym [9, 12, 23]. Systematyczne prowadzenie terapii metodą Vojty skutkuje „torowaniem“ wzorców częściowych w OUN. Stan aktywacji utrzymuje się po zakończeniu sesji terapeutycznej i korzystnie wpływa na spontaniczne ruchy dziecka. Terapeutyczne zastosowanie odruchowej lokomocji u pacjentów z uszkodzeniami w OUN i aparatu ruchu może spowodować, w pełni lub częściowo (zależnie od nasilenia schorzenia), przywrócenie dostępu do podstawowych wzorców ruchowych. Podczas terapii Vojty zapobiega się utrwalaniu nieprawidłowych wzorców i zastępuje je, regularnie ćwicząc, prawidłowymi wzorcami ruchowymi [23, 24]. Ze względu na całokształt obrazu klinicznego, poza usprawnianiem metodą Vojty, u przedstawionego dziecka zaproponowano także terapię logopedyczno-pedagogicznej oraz czaszkowo-krzyżową, Doniesienia autorów potwierdzają potrzebę wsparcia usprawniania ruchowego w przypadku dzieci z zespołem Sotosa metodami, które wpływają na rozwój poznawczy dziecka [3, 4, 6, 7]. W związku z zagrożeniem upośledzenia umysłowego u takich pacjentów terapia czaszkowo-krzyżowa może również odgrywać korzystną rolę poprzez usprawnianie przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego [15−17]. Zaproponowane, kompleksowe postępowanie usprawniające u dziecka z zespołem Sotosa przyczyniło się do poprawy jakości wzorców ruchowych i aktywizacji poznawczej dziecka. Aby utrzymać korzystny efekt usprawniania i dalszą poprawę rozwoju dziewczynki oraz ocenić długofalowy wpływ opisanych zajęć na stan dziecka, niezbędna jest kontynuacja terapii i obserwacja jego osiągnięć w sferze motorycznej i psychicznej [4, 6, 24, 25].

Do końca tego roku ma powstać w Polsce Narodowy Plan dla Chorób Rzadkich. Projekt ten ma służyć zarówno podjęciu próby klasyfikacji chorób rzadkich czy sprecyzowania zasad ich diagnostyki, jak i poprawie organizacji opieki zdrowotnej pacjentów, w tym zwiększeniu dostępności do wysoko specjalistycznej opieki medycznej, także rehabilitacji, zintegrowanej pomocy socjalnej dla pacjentów i ich rodzin oraz lepszej dostępności do edukacji [26−28].

PIŚMIENNICTWO

1. Sotos JF, Dodge PR, Muirhead D et al. Cerebral gigantism in childhood: a syndrome of excessively rapid growth with acromegalic features and a nonprogressive neurologic disorder. N Eng J Med. 1964; 271:109-116.

2. Cole TRP, Hughes HE. Sotos syndrome: a study of the diagnostic criteria and natural history. J Med Genet. 1994;31:20-32.

3. Lane C, Milne E, Freeth M. Cognition and Behaviour in Sotos Syndrome: A Systematic Review. PLoS One. 2016;1(2).

4. Baujat G, Cormier-Daire V. Sotos syndrome. Orphanet J Rare Dis. 2007;2:36.

5. Kurotaki N, Imaizumi K, Harada N et al. Haploinsufficiency of NSD1 causes Sotos syndrome. Nat Genet. 2002; 30:365-366.

6. Sarimski K. Charakterystyka behawioralna i emocjonalna u dzieci z zespołem Sotosa i trudnościami w uczeniu się. Dev Med Child Neurol. 2003;45:172-178.

7. de Boer L, Roder I, Wit JM. Psychosocial, cognitive, and motor functioning in patients with suspected Sotos syndrome: a comparison between patients with and without NSD1 gene alterations. Dev Med Child Neurol. 2006;48(7):582-588.

8. Banaszak G. Metoda Vojty jako wczesna diagnoza i koncepcja terapii nurorozwojowej. Przegl Lek. 2010; 67(1):67-76.

9. Sanz-Esteban I, Calvo-Lobo C, Rios-Lago M et. al. Mapping the human brain during a specific Vojta’s tactile input: the ipsilateral putamen’s role. Medicine (Baltimore) 2018;97(13).

10. Imamura S, Sakuma K, Takahashi T. Follow-up study of children with cerebral coordination disturbance (CCD, Vojta). Brain Dev. 1983;5(3):311-314.

11. Jung MW, Landenberger M, Jung T et al. Vojta therapy and neurodevelopmental treatment in children with infantile postural asymmetry: a randomized controlled trial. J Phys Ther Sci. 2017;29(2): 301-306.

12. Schulce F, Kowacikova V. Terapia Vojty stosowana w innych schorzeniach niż mózgowe porażenie. Materiały z międzynarodowej konferencji naukowo-szkoleniowej z dnia 23-24 XI 2001 we Wrocławiu pt: Kompleksowa opieka medyczna nad niemowlętami i dziećmi z deficytami rozwojowymi.

13. Sun-Young H, Yun-Hee S. Effects of Vojta method on trunk stability in healthy individuals. J Exerc Rehabil. 2016; 12(6): 542-547.

14. Pyzio-Kowalik M, Wójtowicz D, Skrzek A. Ocena asymetrii posturalnej z podoskopem u niemowląt z zaburzeniami koordynacji centralnej. Badania nad niepełnosprawnością rozwojową. 2013; 34(5):1832-1842.

15. Peirsmann NE: Terapia czaszkowo-krzyżowa u dzieci i niemowląt. Wyd. Virgo, Warszawa 2011.

16. Lessard S, Gagnon I, Trottier N. Exploringthe impact of osteopathic treatment on cranial asymmetries associated with nonsynostotic plagiocephaly in infants. Complement Ther Clin Pract. 2011;17(4):193-198.

17. Strojek K, Weber-Rajek M, Radzimińska A. Terapia czaszkowo-krzyżowa formą wyciszenia w nadreaktywności dziecka z zaburzeniem integracji sensorycznej-opis przypadku. Pediatr Med Rodz. 2017;13(2):271-278.

18. Stellwagen L, Hubbard E, Chambers C et al. Torticollis, facial asymmetry and plagiocephaly in normal new borns. Arch Dis Child. 2008;93(10):827-831.

19. Olszewska A, Hagner W. Asymetria ułożenia głowy u niemowląt-wpływ na globalny rozwój ruchowy. Przegląd Pediatryczny 2009; 39(2):122-125

20. Konishi Y, Kuriyama M, Mikawa H et al. Effect of body position on laterpostural and functional literalities of preterm infants. Dev Med Child Neurol. 1987;29(6):751-7

21. Michalska A, Szukocki M, Szwilling Z et al. Diagnostyka różnicowa asymetrii niemowląt. Dev Period Med. 2016;20(4):335-341.

22. Wójtowicz D, Dołyk B, Wrzosek Z et al. Asymetryczne zaburzenia motoryki niemowląt a skoliozy i wady postawy dzieci. Med Manual. 2007;10(2):3-7

23. Gehrke M. Metoda Vojty podstawy diagnostyki i terapii, Materiały z Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Szkoleniowej z dnia 23-24 XI 2001 we Wrocławiu pt: Kompleksowa opieka medyczna nad niemowlętami i dziećmi z deficytami rozwojowymi.

24. Vojta V, Peters A. Metoda Vojty. Fundacja Promyk Słońca;Warszawa 2006

25. Hellbrugge T, Lajosi F, Menera D et al. Monachijska Funkcjonalna Diagnostyka Rozwojowa. Kraków: Fundacja Promyk Słońca, 1994

26. Rozporządzenie nr 141/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 16 grudnia 1999r.

27. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1350/2007/WE

28. Zalecenie Rady UE z dnia 8 czerwca 2009 r. w sprawie działań w dziedzinie rzadkich chorób (2009/C 151/02)

Konflikt interesów:

Autorzy deklarują brak konfliktu interesów.

Autor korespondujący

Małgorzata Andrzejewska

NSZOZ MEDI-REH w KALISZU

ul. Podkowińskiego 2, 62-800 Kalisz

tel. 602 65 14 68

e-mail: malgorzataandrzejewska20@wp.pl

Nadesłano: 08.12.2018

Zaakceptowano: 28.12.2018

Tabela I. Cele terapii ustalone w kolejnych badaniach.

Wizyta/badanie

I badanie

(metoda Vojty)

II badanie

(metoda Vojty, MFDR, pierwsze badanie kontrolne)

III badanie

(metoda Vojty, MFDR, drugie badanie kontrolne)

Wiek dziecka

(WS)

6 m. ż. ,

(5 miesięcy)

10 m. ż.

(9 miesięcy)

13 m. ż.

(12 miesięcy )

Cel terapii

1. poprawa ustawienia barków,

2. aktywne wyprowadzanie kkg do podporu
i chwytu,

3. poprawa w zakresie kontaktu wzrokowego.

1.dążenie do symetrii,
2. poprawa koordynacji ruchu gałek ocznych,
3. wyższy podpór,

4. pozycje skośne,

5. stymulacja poznawcza.

1. dążenie do symetrycznych wzorców ruchowych,
2. wyższy podpór,

3. aktywizacja poznawcza,

4. gryzienie i żucie pokarmów

Objaśnienia: kkg − kończyny górne, m. ż. − miesiąc życia, WS – wiek skorygowany