PRACA ORYGINALNA

ORIGINAL ARTICLE

PRÓBA OCENY WIEDZY KOBIET NA TEMAT CIĘCIA CESARSKIEGO W BADANIU ANKIETOWYM

An attempt to assess women’s knowledge about Caesarean section in the questionnaire survey

Patrycja Zielińska, Inga Janik, Martyna Maciejewska, Olimpia Sipak

ZAKŁAD POŁOŻNICTWA I PATOLOGII CIĄŻY POMORSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W SZCZECINIE, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, SZCZECIN, POLSKA  

Streszczenie

Wstęp: W ostatnich latach odsetek cięć cesarskich stale rośnie.

Cel pracy: Próba oceny wiedzy kobiet na temat cięcia cesarskiego w badaniu ankietowym.

Materiał i metody: Badaniu poddano 1462 kobiety w wieku 18−57 lat, metodą sondażu diagnostycznego. Narzędziem badawczym była własna ankieta złożona z 26 pytań.

Wyniki: Spośród 1462 ankietowanych kobiet 79,6% uznało niepokój za główny czynnik skłaniający do wykonania cięcia cesarskiego. Najczęściej wymienianym schorzeniem w 93,6%, które może wystąpić u kobiet po operacji były zrosty, natomiast opóźnienie laktacji − 59,36% − miało negatywny wpływ na noworodka.

Wnioski: 1. Wzrost odsetka elektywnych cięć cesarskich ma związek z rozszerzeniem procedur związanych ze wskazaniami psychiatrycznymi .Większość kobiet jednak nadal preferuje poród drogami natury ze względu na bezpieczeństwo dla matki i dziecka.

2. Świadomość kobiet z wyższym wykształceniem wiąże się z większym niepokojem o własny stan zdrowia, noworodka oraz bezpieczeństwo porodu drogami natury, co powoduje wyższy odsetek cięć cesarskich.

3. Kobiety w wieku rozrodczym powinny mieć możliwość cyklu spotkań psychoedukacyjnych oraz szczegółowe omówienie kwestii medycznych na ten temat związanych z obiema formami porodu oraz łatwość dostępu do literatury i szkół rodzenia.

4. Wzrastająca świadomość i znajomość prawa przez społeczeństwo powoduje wzrastającą liczbę roszczeń pacjentek, co przyczynia się do wzrostu odsetka cięć cesarskich, ponieważ personel medyczny chce uniknąć odpowiedzialności karnej, cywilnej i zawodowej.

Słowa kluczowe: cięcie cesarskie, wiedza, bezpieczeństwo, kobiety, noworodki

Abstract

Introduction: In last year the proportion of caesarean sections constantly growing.

The aim: To evaluate the knowledge in the questionnaire survey of women about the Caesarean section.

Materials and methods: 1462 women in age 18-57 were tested by the method of diagnostic survey. The tool of research was own survey composed of 26 question.

Results: Among 1462 of women, which was poll, 79,6% described anxiety as the main factor to make a decision to have a caesarean section. The most frequently mentioned disease in 93,6%, which may appear among women after surgery were adhesions, while a delay of lactation in 59,36% has a negative influence on newborn children.

Conclusions: 1. The percentage increase of elective caesarean sections is related to the extension of procedures related to psychiatric indications. However, most women, still prefer a natural birth because of safety for the mother and the child.

2. The awareness of women with higher education causes a higher percentage of cesarian sections, because of the greater anxiety about their own health, health of the newborn and safety of a natural birth.

3. Women in a reproductive age should have access to literature and antenatal schools, but also to psychoeducational meetings and a detailed discussion on this subject of both forms of delivery.

4. Increasing the number of cesarean sections to avoid criminal, civil and professional liability contributes to the increase of awareness and claims and by the knowledge of the law by the society.

Key words: caesarean section, knowledge, safety, women, newborns

Wiad Lek 2019, 72, 2, 239-245

WSTĘP

Ciąża jest jednym z najpiękniejszych, a zarazem najważniejszych etapów życia kobiety. Sposób jej ukończenia jest uzależniony od wielu czynników m.in. od stanu rodzącej, od stanu płodu, wskazań do wykonania cięcia cesarskiego oraz od doświadczenia personelu medycznego. W wielu szpitalach w Polsce i na świecie można zauważyć rosnącą tendencję wykonywanych cięć cesarskich [1, 2]. W Polsce w 2008 roku około 30% ciąż było zakończonych w ten sposób. W 2010 roku wskaźnik cięć cesarskich wyniósł 33,2%, w 2011 roku przekroczył 35%, a w latach 2016−2017 wyniósł 43% [3]. Według danych Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) z 2009 roku zanotowano, że najniższy odsetek cięć cesarskich był w Holandii (14,3%), natomiast najwyższy w Brazylii (47,4%). Odsetek cięć cesarskich na 100 żywych urodzeń w Wielkiej Brytanii wyniósł 23,7%, w Hiszpanii 24,9%, a w Irlandii 26% [4]. Według szacunków OECD w krajach członkowskich w latach 2000–2011 liczba wykonanych cięć cesarskich wzrosła o 4,3% [5].

W ostatnich latach zaobserwowano zwiększenie się wskazań medycznych oraz pozamedycznych do tego typu operacji. Wzrastająca liczba wykonywanych cięć cesarskich powinna nakłonić kobiety do głębszego zapoznania się z zagrożeniami, możliwymi powikłaniami i następstwami z nimi związanymi. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy cięcie cesarskie wykonywane jest „na życzenie” pacjentki.

Wiedza na temat cięcia cesarskiego jest bardzo rozległa, a zdobywanie jej wymaga dużego zaangażowania i uporu ze strony kobiet, par, które starają się o pierwsze lub kolejne dziecko. Często kobiety nie zdają sobie sprawy z powikłań i konsekwencji przeprowadzonej operacji, dlatego ważne jest odpowiednie przygotowanie i przekazanie najistotniejszych informacji. Ważną rolę odgrywa tu personel medyczny, który przekazuje rzetelną wiedzę oraz przygotowuje przyszłych rodziców fizycznie oraz psychicznie do zabiegu chirurgicznego.

Wielu położników-ginekologów uważa, że wzrost liczby wykonywanych cięć cesarskich to zjawisko o charakterze „epidemii”. Próbując ograniczyć tak powszechny trend lekarze przedstawiają ciężarnym powikłania medyczne oraz argumenty etyczne, ekonomiczne i prawne. Na decyzję o wykonaniu cięcia cesarskiego wpływają różne czynniki, takie jak: uwarunkowania medyczne, ekonomiczne czy społeczne, kulturowe postawy kobiet, a także cechy osobnicze rodzących [6]. Doskonalenie techniki operacyjnej przyczyniło się także do wzrostu liczby wykonywanych operacji.

Do głównych powikłań medycznych po cięciu cesarskim zalicza się: żylną chorobę zakrzepowo-zatorową, zakażenia (miejsca operowanego, układu moczowego), powikłania znieczulenia, zapalenia (błony śluzowej macicy, otrzewnej), zrosty pooperacyjne, jatrogenne uszkodzenie sąsiadujących narządów, martwicze zapalenie powięzi oraz utratę krwi powyżej 1000 ml [7, 8].

Odsetek ciężkich powikłań w odniesieniu do noworodka wzrasta. Noworodki po cięciu cesarskim pozbawione są kontaktu skóra do skóry, może być opóźnione pierwsze karmienie piersią. Częściej zauważany jest u nich zespół zaburzeń oddychania, nadciśnienia płucnego i mokrych płuc [9]. Czasami pobyt w szpitalu jest przedłużony i konieczne jest leczenie antybiotykami, co zaburza biofilm bakteryjny jelit dziecka. Głównie zmniejsza się liczba bakterii: Lactobacillus i Bifidobacterium [10].

CEL PRACY

Celem pracy była próba oceny poziomu wiedzy kobiet na temat cięcia cesarskiego w badaniu ankietowym w poszczególnych grupach społecznych, wiedzy kobiet dotycząca wskazań i powikłań związanych z cięciem cesarskim oraz próba oceny wiedzy na temat bezpieczeństwa wykonywanej operacji dla matki i dziecka. Ocena czynników, które kobieta wybrałaby jako wskazanie do cięcia „na życzenie”, wpływu cięcia cesarskiego na stan noworodka oraz negatywnych powikłań mogących wystąpić po operacji.

MATERIAŁ I METODY

Badania przeprowadzono w Samodzielnym Publicznym Wielospecjalistycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Stargardzie oraz poprzez stronę internetową. Adres URL kwestionariusza https://www.survio.com/survey/d/X9W0M9I1T6G2N2P7I. Obejmowały one okres od 14.07.2017 r. do 04.09.2017 r.

Ankiety przeprowadzono na Bloku Porodowym i Oddziale Położniczo-Neonatologicznym, a także na stronie internetowej. Respondentkom przygotowano autorski sondaż diagnostyczny. Badaniem objęto 1462 kobiety w wieku od 18 do 57 r.ż. Sondaż diagnostyczny składał się z 26 pytań jednokrotnego i wielokrotnego wyboru, części socjodemograficznej dotyczącej wieku, stanu cywilnego, wykształcenia, miejsca zamieszkania, statusu materialnego. Obliczenia wykonano przy pomocy oprogramowania Statistica v 10.0 firmy Statsoft, przyjmując 5% prawdopodobieństwo błędu. Opracowanie wyników przedstawiono korzystając z oprogramowania firmy Microsoft: Word 2013 i Excel 2013. Do oceny zależności w badaniach ankietowych wykorzystano test chi kwadrat Pearsona (p ≤0,05).

Wyniki

Wśród badanych największą grupę stanowiły kobiety, które posiadały wykształcenie wyższe (48%), średnie (41,6%), a najmniejszą − podstawowe (0,8%). Mieszkankami miast liczących >100 tys. mieszkańców było 43,4% kobiet. Najmniejszą grupę − 7,6% stanowiły kobiety mieszkające w mieście <10 tys. mieszkańców.

Swój status materialny większość (48,6%) kobiet określała jako dobry. Status zadowalający posiadało 37,8%, bardzo dobry 11,6%, zły 1,8%, a bardzo zły 0,1%. Kobiety, które urodziły dziecko przez cięcie cesarskie stanowiły 78,4% ankietowanych, kobiety po porodzie drogami natury − 14,6%. 10,5% ankietowanych rodziła zarówno drogami natury, jak i drogą cięcia cesarskiego. Najmniejszą grupę 1,5% stanowiły respondentki rodzące dziecko siłami natury z zastosowaniem kleszczy położniczych lub próżnociągu.

Badane kobiety zapytano, które z wymienionych czynników skłoniłyby do wykonania cięcia cesarskiego „na życzenie”. Spośród wymienionych czynników 79,6% ankietowanych wybrało niepokój o stan zdrowia własny oraz dziecka. Mniej niż połowa 40,3% kobiet chciałaby uniknąć komplikacji u siebie i dziecka będących skutkiem porodu siłami natury. 23% przeżyło negatywne doświadczenie podczas poprzedniego porodu. Niewielka różnica występowała między strachem przed porodem i bólem − 14%, a innymi czynnikami 13,3%. Część ankietowanych − 11,5% − przekonana była, że cięcie cesarskie jest bezpieczniejsze dla zdrowia kobiety i dziecka, 11,2% bała się uszkodzenia tkanek pochwy i krocza, co wiąże się z obniżeniem atrakcyjności seksualnej, a 6,7% pań miała świadomość prawa do podejmowania samodzielnych decyzji dotyczących swojego stanu zdrowia (Ryc. 1).

Ważnym aspektem było poznanie opinii kobiet z różnym statusem materialnym na temat bezpieczeństwa lub jego braku wykonanego cięcia cesarskiego w porównaniu do porodu siłami natury dla dziecka (Tab. I).

Analizując tabelę I stwierdzono istotny związek (p=0,000367) pomiędzy statusem materialnym a odpowiedzią na pytanie: Czy cięcie cesarskie jest bezpieczniejsze dla dziecka niż poród siłami natury? Ankietowane o statusach materialnych: bardzo dobry 53,8%, dobry 52,94%, zadowalający 47,84% i bardzo zły 50% uważały, że cięcie cesarskie nie jest bezpieczniejsze dla dziecka niż poród siłami natury. Ponad połowa kobiet 50,68% we wszystkich grupach podzielało to zdanie.

Tabela II. przedstawia istotną zależność statystyczną (p =0,000003) pomiędzy wykształceniem a wyborem negatywnych czynników, które wpływają na stan noworodka po cięciu cesarskim. Najwyższy wskaźnik (36,36%) we wszystkich grupach stanowiły zaburzenia oddychania u noworodka matek z wykształceniem podstawowym. 62,55% respondentek z wyższym wykształceniem stwierdziło, że nie dochodzi do fizjologicznej kolonizacji przewodu pokarmowego bakteriami: Lactobacillus i Bifidobacter. Wśród badanych grup 4,56% kobiet uważało, że dziecko po cięciu cesarskim będzie miało krwiaka główki, natomiast powyżej 59% respondentek twierdziło, że po tej operacji będzie krótszy kontakt między matką a noworodkiem oraz laktacja będzie opóźniona (Tab. II).

Dokonując oceny zależności pomiędzy statusem materialnym, a pytaniem: Czy według Pani cięcie cesarskie jest bezpieczniejsze niż poród siłami natury dla matki? Stwierdzono, że wszystkie osoby z bardzo złym statusem materialnym uważały, że cięcie cesarskie jest bezpieczniejszą formą porodu od porodu siłami natury dla matki. 63,06% wśród wszystkich ankietowanych twierdziło, że cięcie cesarskie nie jest lepszą formą rozwiązania ciąży (Tab. III).

Analizując rycinę 2., dostrzegamy, że najczęściej (93,6%) wymienianym powikłaniem, które może wystąpić po operacji były zrosty pooperacyjne. Na drugim miejscu (62,6%) były krwotoki, jatrogenne uszkodzenie sąsiadujących narządów przy cięciu cesarskim (53,2%), ból głowy (43,7%). Podobny odsetek respondentek zaznaczyło infekcje dróg rodnych (28,8%), moczowych oraz spadek ciśnienia tętniczego krwi (28,3%) (Ryc. 2.).

Z tabeli IV wynika, że wiek miał istotny statystycznie (p=0,000007) wpływ na źródło wiedzy na temat cięcia cesarskiego. Kobiety powyżej 50 r. ż. najczęściej (66,67%) korzystały z wiedzy na ten temat z literatury medycznej, natomiast nie otrzymywały wiadomości odnośnie cięcia cesarskiego od położnej ani ze szkoły rodzenia. Niski poziom 5,17% zdobywania wiedzy ze szkoły rodzenia zaobserwowano u respondentek pomiędzy 40 a 50 r. ż. 59,43% wśród wszystkich badanych grup (najwyższy procent) jako źródło wskazywało internet (Tab. IV).

Dyskusja

W ostatnich latach odsetek cięć cesarskim stale rośnie. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wykazuje, że ma on się zwiększać co kolejne 2−3 lata o 1−2% [11]. Może to być spowodowane coraz większym zainteresowaniem kobiet tematem operacyjnego ukończenia ciąży.

Przeprowadzone badania własne wykazują, że w 79,6% niepokój o stan zdrowia własny kobiety oraz dziecka był najczęstszym czynnikiem, który skłoniłby do wykonania cięcia cesarskiego. Bezwzględnym wskazaniem w 90,8% do wykonania cięcia cesarskiego były zaburzenia czynności serca płodu. Na drugim miejscu 82,5% znajdowało się nieprawidłowe położenie płodu. Przedwczesne oddzielenie łożyska stanowiło 81,4%, wypadnięcie pępowiny − 55,7%, ciąża bliźniacza (33,3%), tokofobia (lęk przed porodem) 30,2%, stan po cięciu cesarskim 29,1% , najmniej liczebna grupa 6,9% to prośba pacjentki bez wskazań medycznych.

Według innych autorów [4, 12, 13] brak zgody rodzącej na podjęcie próby porodu naturalnego to najczęstsze wskazanie do cięcia cesarskiego.

Odmienne wyniki przedstawili Michałowska i wsp. [14], którzy zaobserwowali, iż najczęstszą grupą wskazań były wskazania pozapołożnicze: okulistyczne i ortopedyczne.

Wszystkie kobiety z bardzo złym statusem materialnym uważały, że cięcie cesarskie jest bezpieczniejszą dla matki formą porodu od porodu siłami natury. 63,06% wszystkich ankietowanych twierdziło, że cięcie cesarskie nie jest lepszą forma rozwiązania ciąży. Również Głuszak i wsp. [12] zaobserwowali, że cięcie cesarskie stanowi większe zagrożenie dla życia rodzącej w porównaniu z porodem fizjologicznym.

Odmienne wyniki niż w badaniach własnych autorów pracy zaobserwowali Mieczkowska i wsp. [15], twierdząc, że cięcie cesarskie jest korzystniejszą formą porodu dla kobiet i noworodków. 67,8% pacjentek uważało, że cięcie cesarskie jest bezpieczniejszą formą porodu dla matki, a 55,4%, że cięcie cesarskie jest korzystniejsze dla noworodka. Podobnie Wardak i wsp. [16] zaobserwowali u 79% młodych kobiet, że operacja chirurgiczna jest korzystniejsza również dla dziecka, a w 78,4% dla matki [16]. Analogicznie Piwnica i wsp. [17, 18] stwierdzili, że cięcie cesarskie jest bezpieczniejsze dla dziecka.

Podobne wyniki do badań autorów pracy uzyskali Sendecka i wsp. [19]. Zaobserwowali oni wśród położnic po cięciu cesarskim trudności w karmieniu piersią spowodowane utrudnionym kontaktem między matką a noworodkiem oraz opóźnioną laktacją. W przeprowadzonych badaniach stwierdzono, że kobiety nie otrzymywały informacji na temat cięcia cesarskiego od położnej ani ze szkoły rodzenia.

Odmienne rezultaty uzyskali natomiast Kaźmierczak i wsp. [20]. Wykazali oni, że 65% należących do grupy pierwiastek pozyskuje wiedzę od rodziny/znajomych oraz położnej (75%). Natomiast u wieloródek, podobnie do badań własnych (59,43%), głównym źródłem wiedzy był internet (85%).

Dzięki większej wiedzy kobiet na temat cięcia cesarskiego i większej ich świadomości w przyszłości zmniejszy się liczba tych operacji.

Wnioski

Przeprowadzone wyniki badań wykazały, że:

1. Wzrost odsetka elektywnych cięć cesarskich ma związek z rozszerzeniem procedur związanych ze wskazaniami psychiatrycznymi. Większość kobiet jednak nadal preferuje poród drogami natury ze względu na bezpieczeństwo dla matki i dziecka.

2. Świadomość kobiet z wyższym wykształceniem wiąże się z większym niepokojem o własny stan zdrowia, noworodka oraz bezpieczeństwo porodu drogami natury co powoduje wyższy odsetek cięć cesarskich.

3. Kobiety w wieku rozrodczym powinny mieć możliwość cyklu spotkań psychoedukacyjnych oraz szczegółowe omówienie kwestii medycznych na ten temat związanych z obiema formami porodu oraz łatwość dostępu do literatury związanej z tym tematem i szkół rodzenia.

4. Wzrastająca świadomość i znajomość prawa przez społeczeństwo powoduje wzrastającą liczbę roszczeń pacjentek, co przyczynia się do wzrostu odsetka cięć cesarskich, ponieważ personel medyczny chce uniknąć odpowiedzialności karnej, cywilnej i zawodowej.

Piśmiennictwo

1. Simm A, Mathew D. Caesarean section: techniques and complicaions. Obstrectics, gynaecology and reproductive medicine. 2008;6:448-455.

2. Nowacki R. Od mitologii do współczesności – z historii cięcia cesarskiego. Perinatol Neonatol Ginekol. 2008;5-7.

3. Cunningham FG, Grant NF, Lerumo KJ et al. Abnormal labour: Williams’ Obstetrics 21 st edition. New York: Mc Graw Hill, 2001:425-451.

4. Stasiełuk A, Langiewicz I, Kosińska-Kaczyńska K et al. Czy epidemia cięć cesarskich jest wykładnikiem liberalizacji wskazań? Ginekol Pol. 2012;83:604-608.

5. OECD Indicators. Health at a Glance, OECD Publishing; 2013. http://dx.doi.org/10.1787/health_glance-2013-39-en [dostęp: 27.01.2016]

6. Marx GF, Luyks WM, Cohert S. Fetal neonatal status following ceasarean section for fetal distress. Brit J Anaesth. 1984;56:1009-1012.

7. Poręba R, Jędrzejko M, Poręba i wsp. Wskazania do cięcia cesarskiego. Perinatol Neonatol Ginekol. 2008(1);1:11-18.

8. Poręba R. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Cięcie cesarskie. Ginekol Pol. 2008;79:378-384.

9. Rabiej M, Dmoch-Gajzlerska E. Opieka położnej nad kobietą i jej dzieckiem po cięciu cesarskim. Poloz Nauka Prakt. 2014(26);2:50-53

10. Prost M, Wilczyński J. Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięci cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego. 10.06.2014.

11. Niemiec T. Raport: Zdrowie kobiet w wieku prokreacyjnym 15-49 lat. 2006

12. Głuszak M, Frącki S, Wielgoś M et al. Metody oceny postępu porodu we współczesnym położnictwie. Ginekol Pol. 2013;84:709-713.

13. Kostrzewa T, Walczak J, Wieckowska K. Porod drogą pochwową po cięciu cesarskim. Ginekol Pol. 2010;81:287-291.

14. Michałowska S, Zaleski M, Heimrath J et al. Analiza sposobów ukończenia ciąży na podstawie preferencji ciężarnych oraz danych statystycznych z lat 2006-2010. Nowa Med. 2012;4:67-75.

15. Mieczkowska K, Szymoniak K, Fryc D et al. Opinia pacjentek na temat Cięcia cesarskiego na życzenie. Piel Pol. 2017;6 (64), 2: 240-245.

16. Wardak K, Nagórska M, Łoziński T. Preferowana droga ukończenia ciąży wśród młodych kobiet. Prz Med Uniw Rzesz NIL Warsz. 2011;2:239-248.

17. Piwnica M. Cięcie cesarskie jako ucieczka przed bólem porodowym. Piel Poloz. 2014;10.

18. Piec P, Suchocki S, Obst M et al. Ocena stanu noworodka urodzonego cięciem cesarskim w porównaniu z porodem drogą pochwową. Perinatol Neonatol Ginekol. 2008;1(2):94-97.

19. Sendecka M et al. Jakość w opiece pielęgniarskiej. Ogólna konferencja Szkoleniowo-Naukowa. 1996:191-196.

20. Kaźmierczak M, Skoczylas E, Gebuza G et al. Ocena poziomu wiedzy kobiet na temat karmienia naturalnego. Piel Pol. 2016;3(61):308-316.

Konflikt interesów:

Wszyscy autorzy deklarują brak konfliktów interesów.

Autor korespondujący

Patrycja Zielińska

Skalin 36, 73-102 Stargard

tel. 725671877

e-mail: patrycjaz1@poczta.onet.pl

Nadesłano: 16.12.2018

Zaakceptowano: 11.02.2019

Ryc. 1. Które z wymienionych czynników skłoniłyby Panią do wykonania cięcia cesarskiego „na życzenie”?

Legenda:

a) strach przed porodem i bólem porodowym;

b) niepokój o stan zdrowia własny oraz dziecka;

c) negatywne doświadczenia związane z poprzednim porodem;

d) chęć uniknięcia komplikacji u siebie i dziecka będących skutkiem porodu siłami natury;

e) przekonanie, że cięcie cesarskie jest bezpieczniejsze dla dziecka, a także dla zdrowia kobiety;

f) strach przed uszkodzeniem tkanek pochwy i krocza, co wiąże się z obniżeniem atrakcyjności seksualnej;

g) prawo do podejmowania decyzji dotyczących własnego stanu zdrowia;

h) inne

Tabela I. Analiza zależności pomiędzy statusem materialnym, a pytaniem: Czy według Pani cięcie cesarskie jest bezpieczniejsze dla dziecka niż poród siłami natury?

A1

N (%)

B1

N (%)

C1

N (%)

SUMA

N

A

59

(34,50)

92

(53,80)

20

(11,70)

171

B

182

(25,49)

378

(52,94)

154

(21,57)

714

C

142

(25,54)

266

(47,84)

148

(26,62)

556

D

7

(25,93)

8

(29,63)

12

(44,44)

27

E

1

(50,00)

1

(50,00)

0

(0,00)

2

SUMA

391

(26,60)

745

(50,68)

334

(22,72)

1470

Legenda:

Status materialny: Odpowiedzi:

A – bardzo dobry A1 – tak

B – dobry B1 – nie

C – zadowalający C1 – nie wiem

D – zły

E – bardzo zły

Tabela II. Analiza zależności pomiędzy wykształceniem kobiet a negatywnym wpływem cięcia cesarskiego na stan noworodka.

A1

N (%)

B1

N (%)

C1

N (%)

D1

N (%)

E1

N (%)

F1

N (%)

SUMA

N

A

4

(36,36)

2

(18,18)

2

(18,18)

4

(36,36)

6

(54,55)

7

(63,64)

25

B

7

(16,28)

13

(30,23)

2

(4,65)

5

(11,63)

30

(69,77)

25

(58,14)

82

C

23

(23,47)

39

(39,80)

3

(3,06)

6

(6,12)

70

71,43%

58

59,18%

199

D

137

(22,39)

272

(44,44)

36

(5,88)

79

(12,91)

381

(62,25)

358

(58,50)

1263

E

209

(29,65)

441

(62,55)

24

(3,40)

75

(10,64)

380

(53,90)

424

(60,14)

1553

SUMA

380

(25,87)

767

(52,21)

67

(4,56)

169

(11,50)

867

(59,02)

872

(59,36)

3122

Legenda:

A1 – zaburzenia oddychania;

B1 – nie dochodzi do fizjologicznej kolonizacji przewodu pokarmowego bakteriami: Lactobacillus i Bifidobacter;

C1 – krwiak główki;

D1 – wychłodzenie organizmu;

E1 – utrudniony kontakt miedzy matką a noworodkiem;

F1 – opóźnienie laktacji

Ryc. 2. Które z wymienionych schorzeń mogą wystąpić jako powikłania po cięciu cesarskim?

Legenda:

a) ból głowy; b) krwotoki; c) infekcje dróg rodnych, moczowych;

d) zrosty pooperacyjne;

e) spadek ciśnienia tętniczego;

f) jatrogenne uszkodzenie sąsiadujących narządów podczas cięcia cesarskiego

Tabela III. Analiza zależności pomiędzy statusem materialnym a pytaniem: Czy według Pani cięcie cesarskie jest bezpieczniejsze dla matki niż poród siłami natury?

A1

N (%)

B1

N (%)

C1

N (%)

SUMA

N

A

40

(23,39)

108

(63,16)

23

(13,45)

171

B

128

(17,93)

450

(63,03)

136

(19,05)

714

C

87

(15,65)

353

(63,49)

116

(20,86)

556

D

5

(18,52)

16

(59,26)

6

(22,22)

27

E

2

(100,00)

0

(0,00)

0

(0,00)

2

SUMA

262

(17,82)

927

(63,06)

281

(19,12)

1470

Legenda:

Status materialny: Odpowiedzi:

A – bardzo dobry A1 – tak

B – dobry B1 – nie

C – zadowalający C1 – nie wiem

D – zły

E – bardzo zły

Tabela IV. Analiza zależności pomiędzy wiekiem a źródłem wiedzy na temat cięcia cesarskiego.

A

N (%)

B

N (%)

C

N (%)

D

N (%)

E

N (%)

F

N (%)

G

N (%)

SUMA

N

18-28 lat

518

(54,24)

259

(27,12)

125

(13,09)

294

(30,79)

584

(61,15)

587

(61,47)

142

(14,87)

2509

29-39 lat

284

(63,11)

131

(29,11)

102

(22,67)

155

(34,44)

267

(59,33)

229

(50,89)

87

(19,33)

1255

40-50 lat

30

(51,72)

9

(15,52)

3

(5,17)

24

(41,38)

20

(34,48)

21

(36,21)

14

(24,14)

121

>50 lat

3

(50,00)

0

0,00%

0

0,00%

4

66,67%

2

33,33%

1

16,67%

1

16,67%

11

SUMA

835

(56,84)

399

(27,16)

230

(15,66)

477

(32,47)

873

(59,43)

838

(57,05)

244

(16,61)

3896

Legenda:

Źródła wiedzy na temat cięcia cesarskiego:

A – lekarz ginekolog /położnik;
B – położna;
C – szkoła rodzenia;
D – literatura medyczna;
E – Internet;
F – doświadczenie innych kobiet;
G – inne;