WSTĘP

Problemy medyczno-etyczne aborcji są przedmiotem gorącej dyskusji w kręgach medycznych i w społeczeństwie zarówno na Ukrainie, jak i w Polsce. Projekty ustaw zgłaszane w parlamentach obu państw budzą zarówno poparcie, jak i opór różnych grup społecznych. W tych dyskusjach biorą udział przedstawiciele wielu specjalności − biolodzy, teolodzy, filozofowie, lekarze położnicy-ginekolodzy. Każdy z nich jest zwolennikiem określonej ideologii czy filozofii. Dlatego nie dziwi, że konfrontacje różnych punktów widzenia, podejść, ocen, poglądów związanych z tym problemem wzbudzają wiele emocji.

Biorąc pod uwagę teologiczny punkt widzenia, główne religie świata uznają sztuczne, dobrowolne zakończenie ciąży za grzech, przekroczenie przykazań Bożych. Jeśli mówimy o rozumieniu filozoficznym, musimy najpierw sięgnąć do tak zwanej „Złotej Reguły Moralności”, która brzmi: „Nie traktuj innych tak, jak sam nie chciałbyś być potraktowany”. To stwierdzenie bierze swój początek z filozofii starożytnego wschodu, a ściślej z doktryny religijnej i filozoficznej konfucjanizmu. Gdy mówimy o starożytnych ocenach etycznych i moralnych działań lekarza, oczywiste jest odwołanie się do Hipokratesa, który zrównał lekarza-filozofa z Bogiem, „Doktor filozof jest jak Bóg”, a podstawę jego postępowania powinna stanowić reguła „Nie krzywdź”. Dlatego głównym celem działalności lekarza jest udzielenie pomocy pacjentowi, a nie krzywdzenie [1].

Z punktu widzenia medycznego aborcji może towarzyszyć rozwój powikłań zarówno podczas operacji, jak i po niej. Najbardziej niebezpieczne powikłania aborcji obejmują perforację ściany macicy, co prowadzi do krwawienia wewnątrzbrzusznego w przypadku uszkodzenia pęczka naczyniowego i zapalenia otrzewnej, gdy pojawią się rany jamy brzusznej (pęcherz, jelita, otrzewna). Oprócz perforacji macicy w procesie aborcji może dojść do naruszenia integralności szyjki w obszarze wewnętrznego ujścia, co przyczynia się do powstawania przetoki szyjka-pochwa. Często w okolicy szczególnie narażonej w czasie wysiłku występują pęknięcia szyjki macicy. Urazy szyjki macicy prowadzą do rozwoju chorób ginekologicznych, takich jak: dysplazja szyjki macicy, rak szyjki macicy, niemożność zajścia w ciążę z powodu niewydolności szyjki macicy [2].

Krwawienie z macicy podczas aborcji wynika z naruszenia funkcji skurczowej macicy, niedokładnego usunięcia jaj płodowych, polipów łożyska. W rzadkich przypadkach krwawienie nie ustaje i staje się obfite, prowadząc do wstrząsu krwotocznego.

Wśród powikłań infekcyjnych po aborcji występuje ostre zapalenie błony śluzowej macicy (od 11 do 30%). Cięższe postaci przebiegu klinicznego ostrego zapalenia błony śluzowej macicy są z reguły spowodowane występowaniem w mikroflorze związków tlenowo-beztlenowych. Jednym z najtrudniejszych do opanowania procesów rozprzestrzeniania się infekcji po aborcji jest sepsa i wstrząs septyczny. Śmiertelność na skutek wstrząsu septycznego osiąga 20−80% [3].

Do odległych powikłań aborcji należą naruszenia funkcji menstruacyjnej, bezpłodność, patologiczny okres klimakterium. Naruszenie funkcji menstruacyjnej po aborcji może być spowodowane zarówno przyczynami mechanicznymi, jak i funkcjonalnymi. Czynniki mechaniczne prowadzą do braku miesiączki przez kilka miesięcy, a czasem dłużej. Częstość występowania powikłań aborcji różni się w zależności od metody aborcji, stanu układu odpornościowego kobiet w ciąży, warunków ciąży, obecności chorób ginekologicznych i innych schorzeń [4].

Aborcja stanowi problem nie tylko medyczny, ale i społeczny. Utrata norm moralnych i etycznych społeczeństwa prowadzi do podjęcia radykalnych, czasem pochopnych decyzji dotyczących realizacji aborcji. Podejście współczesnego społeczeństwa do aborcji zależy od wcześniejszej edukacji młodzieży w sferze intymnej. Oczywiście na młodych ludzi wpływa także obraz świata kształtowany przez masowe środki przekazu, jak internet, telewizja i inne media, ale odpowiedzialność za wychowanie spoczywa na rodzicach, którzy tracą kontrolę nad swoimi dziećmi, co wynika z raczej swobodnego i konsumpcyjnego modelu życia nowoczesnego społeczeństwa. Poważnymi problemami są gwałt i psychologiczna trauma kobiet, które cierpiały nie tylko z powodu przemocy fizycznej, ale także psychicznej. Niekompetencja ludzi i bierność psychoterapeutów prowadzą do decyzji o legalizacji aborcji, chociaż po aborcji żaden z lekarzy nie może dać gwarancji, że kobieta będzie w stanie ponownie zajść w ciążę w przyszłości. Uraz psychiczny kobiet w połączeniu z powikłaniami aborcji jest istotnym czynnikiem obniżającym jakość życia kobiety.[5]

CEL BADANIA

Określenie częstości powikłań sztucznej aborcji w zależności od wieku kobiety, priorytetu, historii ginekologicznej, patologii pozagenitalnej. Ustalenie poziomu lęku u kobiet przed aborcją i po niej w zależności od przekonań religijnych, stanu cywilnego, motywów. Ocena roli czynników etycznych w rozwoju lęku oraz poczucie osamotnienia u kobiet po przerwaniu ciąży.

MATERIAŁ I METODY

Retrospektywna analiza 265 przypadków aborcji przeprowadzona została na oddziale ginekologicznym szpitala położniczego w mieście Winnica. Obecność powikłań określano w zależności od takich czynników, jak: wiek kobiety, termin zakończenia ciąży, choroby pozagenitalne, zaburzenia krzepliwości krwi, zaburzenia hipertoniczne, patologia układu sercowo-naczyniowego, przewlekłe ilości choroby zapalne i inne. Podczas operacji oszacowano utratę krwi w zależności od okresu ciąży, liczby aborcji w przeszłości, innych czynników.

Na drugim etapie przeprowadzono prospektywne badanie stanu lęku u 127 kobiet przed zabiegiem i po nim w zależności od wystąpienia lub niewystąpienia aborcji w historii pacjentki i rozwoju powikłań tej operacji, stosunku do religii i statusu społecznego kobiety (zamężnej lub nie). Aby ocenić stan lęku, zastosowano skalę lęku reaktywnego Spielberga. Przy interpretacji wyniki można zinterpretować następująco: do 30 − niski lęk; 31−45 – niepokój umiarkowany; 46 lub więcej – niepokój wysoki.

Ponadto wykorzystano ankietę, używając metody Russella-Fergusona, aby ustalić poczucie stopnia osamotnienia. Ocena wyników: wysoki stopień samotności − 40−60, średnia − 20−40, niska od 0 do 20 punktów.

WYNIKI

Analizując 265 przypadków aborcji, zaobserwowano następujące powikłania: u 19 kobiet krwawienie podczas operacji, co stanowiło 7,1%, u 4-1,5% krwawienie w ciągu pierwszego dnia po aborcji, u 1 (0,4%) kobiety zaobserwowano wstrząs krwotoczny. U 24 (9,05%) kobiet w ciągu 3 dni wystąpiły objawy zapalenia błony śluzowej macicy − zwiększone t°, ropne wydzieliny z macicy, wzrost i pojawienie się bólu podczas badania dwumiesięcznego. Wśród analizowanych przypadków nie było dowodów na perforację macicy.

W ciągu 3 miesięcy 193 (72,8%) kobiety zgłosiły się na oddział ginekologiczny z powodu zaburzeń cyklu miesiączkowego, u 143 (53,96%) kobiet zaobserwowano wydłużenie czasu trwania miesiączki, co zostało uznane przez kobiety za opóźnienie menstruacji. U 31 kobiet (11, 7%) wystąpiła algodismenorrhea, u 17 (6,4%) − hiperpolimenorrhea. U 2 kobiet (0,8%) miesiączka została przywrócona po 2 miesiącach. U 5 (2%) pacjentek zdiagnozowano rozwój torbieli jajnika w ciągu pierwszych 3 miesięcy po aborcji. Analizując 19 przypadków krwawienia, pacjentki podzielono w zależności od ilości utracanej krwi. Pierwsza grupa składała się z 14 kobiet z utratą krwi od 150 do 300 ml (256 ± 17 ml), druga grupa − 2 kobiety z utratą krwi od 300 do 400 ml (345 ± 72 ml), trzecia − 2 pacjentki z utratą krwi od 400 do 500 ml i jedna z utratą krwi 750 ml oraz rozwojem skompensowanego wstrząsu krwotocznego. W grupie I dla 13 kobiet była to druga ciąża, w tym u 9 poprzednia ciąża zakończyła się porodem, u 1 kobiety powtórzono aborcję, u 3 ciężarnych była to trzecia ciąża po 2 porodach. U jednej pacjentki była to pierwsza ciąża. W II grupie 1 kobieta była w trzeciej ciąży, 1 była po jednym porodzie i 1 po aborcji. U 2 kobiet z trzeciej grupy w historii medycznej były 2 aborcje u każdej, u 1 − jeden poród, u 2 − dwa. Kobieta ze wstrząsem krwotocznym była po 4 ciążach, 1 porodzie i 2 poronieniach.

Patologię pozagenitalną w grupie I obserwowano u 2 kobiet (choraba hipertoniczna). W II grupie nie wykryto objawów patologii pozagenitalnej. W III grupie u 2 pacjentek rozpoznano nadciśnienie, otyłość I stopnia.

Analizując wiek pacjentek, nie stwierdzono znaczącej różnicy między grupami. Czynniki społeczne nie wpłynęły na częstość powikłań.

Tak więc, wśród analizowanych czynników, wzrost liczby wcześniejszych aborcji jest czynnikiem rozwoju bardziej masywnego krwawienia podczas operacji. Ryzyko krwawienia zwiększa też częstość występowania nadciśnienia i otyłości.

U 24 kobiet z zapaleniem błony śluzowej macicy prawdopodobnie przed operacją wystąpił rozwój procesu zapalnego, ale brakuje dokumentacji medycznej stanu cytokinόw prozapalnych sprzed operacji. Planujemy przeprowadzić prospektywne badanie zależności rozwoju procesów zapalnych w endometrium po aborcji od bioflory pochwy stanu cytokinόw prozapalnych i odporności miejscowej. Oprócz chorób ginekologicznych, aborcja może prowadzić do wielu zaburzeń stanu psychicznego kobiet.

Dlatego celem naszego badania prospektywnego była ocena stanu lęku, jak rόwnież poczucie osamotnienia u kobiet zarówno przed wykonaniem aborcji, jak i po niej, w zależności od przekonań religijnych, stanu cywilnego, statusu finansowego, obecności bliskich krewnych i innych czynników etycznych. Ankieta została zaproponowana 293 kobietom, ale tylko 127 pacjentek zgodziło się przeprowadzić badanie. Spośród 127 kobiet 56 zadeklarowało się jako chrześcijanki różnych wyznań, 3 to muzułmanki, a 63 nie przywiązywało wagi do przynależności religijnej. Stopień lęku przed wykonaniem operacji u kobiet, które określiły się jako należące do wyznań religijnych wynosił 48 ± 2,5 w testach Spielbergera-Hanina. Został on zdefiniowany jako wysoki. Wśród pozostałych pacjentek 33,8 ± 7,5 uważa się za średnią.

Jednak po operacji w grupie pierwszej liczba ta wzrosła do 51,2 ± 5,2, podczas gdy u pacjentek, które nie przywiązywały wagi do religii, poziom lęku zmniejszył się i wyniósł 24,3 ± 7,3. Wśród mężatek (82 osoby), poziom lęku przed operacją wynosił 31,7 ± 4,5 (średnio), po 28,5 ± 2,8 − niski, wśród niezamężnych 47,7 ± 11,2 − bliżej wysokiego. Po operacji wskaźnik ten zmniejszył się znacząco i wyniósł 14,3 ± 7,5 (p <0,05). Zwiększony niepokój po zabiegu u wierzących kobiet można uznać za konsekwencję świadomości nieodwracalności popełnionego działania. Ostre zmniejszenie niepokoju u niezamężnych kobiet może wynikać z błędnych przekonań na temat „rozwiązywania problemów”.

Ponadto wykorzystano ankietę, używając metody Russella Fergusona, aby ustalić poczucie stopnia osamotnienia. Ocena wyników: wysoki stopień samotności − 40−60, średni − 20-40, niski od 0 do 20 punktów. Był on najwyższy u kobiet niezamężnych, które wykonały aborcję i wynosił 54,3 ± 4,21 punktu. Jednak u kobiet zamężnych liczba ta była bardzo niejednorodna, między najniższą a najwyższą występowały znaczne różnice. Średnia liczba dla grupy wynosiła 27 5 ± 19,3 punktu. W grupie 37 kobiet (45,12%) było to 45,2 ± 2,6 punktu, co wskazuje na wysoki poziom samotności u zamężnych kobiet. To mogła być jedna z przyczyn aborcji.

Tak więc religijność jest czynnikiem zwększającym poziom lęku po operacji, a posiadanie małżonka zmniejsza ten stan. Stopień samotności nie koreluje ze stanem cywilnym, prawdopodobnie konieczne jest dogłębne zbadanie stanu psychicznego kobiet przechodzących aborcję.

WNIOSKI

Aborcja nie jest bezpieczną operacją, może jej towarzyszyć rozwój krwawień i powikłań septycznych pooperacyjnych, których częstotliwość zależy od obecności patologii pozagenitalnej, otyłości i innych czynników. Stan lęku w okresie przedoperacyjnym i pooperacyjnym zależy od czynników społecznych: religijności i stanu cywilnego. Stopień osamotnienia nie koreluje ze stanem cywilnym. Prospektywnie planujemy ocenić stan niepokoju po długim czasie od aborcji.