10 września br. odbyła się konferencja prasowa poświęcona terapii CAR-T najbardziej innowacyjnej, i jak potwierdzają badania, skutecznej formie terapeutycznej, którą oferuje współczesna medycyna. Technologia CAR-T wykorzystuje mechanizm układu immunologicznego
i polega na opracowaniu
dla każdego pacjenta leku na bazie jego własnych limfocytów. Terapia CAR-T jest przełomową, spersonalizowaną metodą w walce z nowotworem, która redefiniuje dotychczasowy paradygmat leczenia hematoonkologicznego.

 

Immunoterapia CAR-T – jak działa?

CAR-T (ang. chimeric antygen receptors T cells) oznacza limfocyty T
z chimerowym receptorem antygenowym. Terapia CAR-T jest obecnie najbardziej zaawansowaną i spersonalizowaną technologią stosowaną w leczeniu hematoonkologicznym, stworzoną z myślą o wykorzystaniu mechanizmu układu odpornościowego do walki
z nowotworem. Limfocyty T, których zadaniem jest rozpoznawanie i zwalczanie nieprawidłowych komórek, a także mikroorganizmów, są jednymi z najważniejszych komórek układu odpornościowego.

Immunoterapia CAR-T polega na tym, iż w pierwszej fazie podczas specjalistycznego procesu filtrowania krwi tzw. leukaferezy następuje izolowanie leukocytów, w tym limfocytów T, komórek układu odpornościowego. Następnie są one zamrażane i przekazane
do laboratorium, gdzie następuje kolejna faza procesu, mianowicie ich modyfikacja genetyczna. Do DNA limfocytu T przy użyciu wirusa wprowadza się obcy fragment materiału genetycznego, czyli wszczepia im się gen, który koduje chimerowy receptor rozpoznający antygen specyficzny dla nowotworu, z którym ta komórka ma walczyć.

W ten sposób wskazuje się takiej komórce co jest jej celem, jakie komórki w organizmie ma rozpoznawać i eliminować. Opracowany materiał jest namnażany i z powrotem wprowadzany za pomocą jednorazowej infuzji do organizmu pacjenta. Immunoterapia CAR-T jest przykładem najbardziej spersonalizowanej formy terapeutycznej, bowiem dla każdego pacjenta produkowany jest jego własny lek z jego własnych limfocytów.

 

Immunoterapia CAR-T w leczeniu chłoniaków rozlanych z dużych komórek B

Immunoterapia obecnie staje się jedną z dynamicznie rozwijających się metod systemowego leczenia hematoonkologicznego, stymulującą system immunologiczny chorego do walki
z komórkami nowotworowymi. Terapia CAR-T jest stosowana między innymi
w leczeniu chłoniaków rozlanych z dużych komórek B wśród pacjentów, dla których brak jest opcji terapeutycznej, czyli chorych opornych na leczenie lub z nawrotem po dwóch liniach leczenia.

Jednym z dwóch zarejestrowanych leków stosowanych w leczeniu chłoniaków rozlanych
z dużych komórek B jest aksykabtagen cyloleucel, genetycznie zmodyfikowane autologiczne limfocyty T skierowane przeciw CD19 (antygen występujący w komórkach nowotworowych chłoniaka). Skuteczność leku została potwierdzona w badaniu ZUMA-1 wieloośrodkowej, jednoramiennej, otwartej próbie klinicznej obejmującej łącznie 108 pacjentów. Przeżycie całkowite (OS) w populacji, która otrzymała infuzję leku wynosi odpowiednio: w 12 miesiącu 60%, natomiast w 24 miesiącu 50,5%. Należy podkreślić, iż wysoki odsetek przeżywalności pacjentów poddanych terapii aksykabtagenem cyloleucel utrzymuje się w czasie, co potwierdza wysoką skuteczność. Dla porównania, mediana przeżycia u pacjentów, którzy poddani zostają standardowemu postępowaniu (tj. leczeni są różnymi schematami chemioterapeutycznymi) wynosi tylko 6,3 miesiąca przeżycia całkowitego (95% CI: 5,9-7,0; badanie Scholar-1).

Zastosowanie terapii CAR -T może doprowadzić do całkowitej remisji choroby i wyleczenia
w tak trudnej populacji pacjentów, którzy byli oporni na dotychczasowe schematy terapeutyczne. Terapia polega na jednorazowym wlewie dożylnym, trwającym ok. 30 minut, zmodyfikowanych limfocytów pacjenta. Działania niepożądane pojawiają się najczęściej w ciągu pierwszych 10 dni leczenia i w tym czasie pacjent wymaga czujnej opieki personelu medycznego,jednak w większości przypadków objawy niepożądane ustępują (ważne jest ich wczesne rozpoznanie i leczenie). Do najczęstszych działań niepożądanych należy zespół wyrzutu cytokin (Cytokine Release Syndrome-CRS) oraz zaburzenia neurologiczne. Pacjent po wypisaniu ze szpitala jest obserwowany i jeśli ma odpowiedź na leczenie nie wymaga żadnej innej chemioterapii czy immunoterapii, ewentualnie może potrzebować leczenia wspomagającego np. leków profilaktyki przeciwwirusowej, czy immunoglobuliny, jeśli jest taka potrzeba kiedy liczba limfocytów B po leczeniu jest niska). W celu zapewnienia bezpieczeństwa
i jakości technologii CAR-T może być stosowana wyłącznie w certyfikowanych ośrodkach opieki zdrowotnej.

 

System immunologiczny – skuteczna metoda w walce z nowotworami

W organizmie człowieka codziennie powstają tysiące zmutowanych komórek, które sprawny układ immunologiczny rozpoznaje i eliminuje. Limfocyty T, które występują w setkach tysięcy odmian, różnią się receptorami zlokalizowanymi na ich powierzchni, dzięki którym mogą rozpoznać konkretne antygeny, w tym białka wytwarzane przez określone komórki. Tworzą grupę komórek najbardziej wyspecjalizowanych w identyfikowaniu i zwalczaniu nieprawidłowości. Jednak wskutek działania czynników biologicznych zdarza się, że limfocyty T przestają odróżniać zmutowane komórki, które umożliwiają rozwój nowotworu. Dlatego mechanizm, aby zaprogramować limfocyty T, tak żeby rozpoznawały konkretną cechę komórek nowotworowych i na tej podstawie je niszczyły jest znaczącym przełomem w medycynie. Terapia CAR-T jest obecnie nowatorską, ale i skuteczną metodą w walce z nowotworami krwi
i z pewnością redefiniuje dotychczasowy paradygmat leczenia hematoonkologicznego.